retold
by Bernard Yiftheg
illustrated by Robert Fithing
Kaakaroom ni kaakaroom ea qimmoey ruw i yabgol
ni qu ra paer-eew u Qaloog. Baay l'agruwoech i buulyal ni faak
ea gäl i yabgol ney. Bi ni qilal ko gäl i buulyal ney ea nap'an
ea meereb ea duw rook'. Bi ni bitiir roorow ea nap'an ea meedlip
ea duw rook'.
Gi n'ean u Qaloog neam ni yaed maa paer riy
ea boechii binaew ni baay u fidik' ea burey. Boechii binaew ni
goqo qiir nga baang, ni ba qoreel nga laan ea burey. Tabinaew
rooraed ea ku ba thaay, nga baang ko tabinaew u roem u Qaloog.
Goqo yaed nga ba rabaaq ea binaew. Baay u fidik' ea paan ni ba
liyeeg ea gargear ea chii binaew nu Qaloog ney.
Baay boech ea rraan ni yaed maa yaen, ngea
yaen ea chiitamangiraed ko fitaeq, mea yaen ea chiitinangiraed
ngea gäl i buulyal neam ko tiqey. Ba qoreel ea daay ko gi ni baay
ea tabinaew rooraed riy. Yaed raa yaen ma ba n'uw nap'an ma fin
ra taaw gaed ko gi ni baay ea daay riy.
Rea yaboch ni ba qaram ni yaed maa yaen ngaay
ko tiqey ea baay ba kaan ni ba taalaang nu maa paer u ba lëy.
Qeree yi maa yoeg ko gal i buulyal neam ni daab raanow ngaraam.
Raa qu ni tiqey ma maa yib ni ngea languy ea girdiiq. Ma ra ni
miil rook' mea yib i paer ko girdaan' ni ka ni digey ngea languy.
Qeree daariy beaq ni maa yaen ngea chugur ko gi ni ba qaram ni
maa paer riy.
Yaathyaath ea ba kaan ni beaq ni ba pumoqon.
Ri ba talimar doew. Ba kaan ni beaq ni ba n'uw, ma ba gaaq loelugean
ngea laan l'ugun. Ku qer rogon ea yal rook' ni n ku ba gaaq. Maa
paer u roem u ba lëy ea yaboch ni maa changar naag ea girdaan'
fa beaq ni ngea languy. Ba Taamdaag ea girdiiq ni nga ni yaen
ngaraam. Qeree daariy beaq ni maa yaen ngaraam ko gin baay Yaathyaath
riy.
Maa yoeg ea chiitamangin ngea chiitinangin
ea gäl i buulyal neam ngoorow ni daab raanow ngaraam. Ku yi maa
fil ea kaan ngoorow, ma yi maa yiqiy naagrow. Yi maa machib naag
ngoorow rogon ban'ean ngea ban'ean.
Reeb ea rraan ma daa kii qun ea chiitinangirow
ngoorow. Qeree raanow ko tiqey ni goqo yow. Raanow ma daa ki yoqor
ea moroqchol ni ra feeng-eew ko gi ni ba qaram ni yugu yaed maa
suul ea chiitinangirow ngaay. Faqan ra geech boech i yaen ko gi
ni ba qaram ni yi maa yoeg ngoorow ni daab raanow ngaay, ma ra
pirqeg ea moroqchol ni ba yoqor. Qeree ra paer nga qu ra feeng-eew
nga cheal roorow.
Miit-aen'row riy nga qu ra feeng-eew, ma daa
rur naang ma yow bea chuguur i yaen ko gi ni ba qaram ni maa paer
Yaathyaath riy. Qeree changar Yaathyaath ni guy row mea yib i
yib ngoorow ni ngea languy row. Ra changar gow ma yow guy ni kea
yib Mea gaqar ea bi ni qilal roorow.
"Qiyaeq tuw, kea yib fa rea kaan ngoodow."
Qeree ra miil nga ra suul mea l'oel'oeg row.
L'oel'oeg row ma ba macharag ea hi ni qilal fa gäl i buulyal.
Qeree yow bea miil ni qiir ea baay nga m'oon. Bi ni bitiir ea
kea qaaw nga wuryal. Baay i n'ean ma ni chuguur Yaathyaath ni
ngea koel. Mea paag lamaan nga laang ngea noon.
"Tiitaew ea tawuug. . ."
Mea gaqar fa bin i qilal.
"Mu moen' ea, mu moen' ea fa chii kaan
ea ni kaan taamdoow, ngea linguum ngaak' oo thiil thiil taa ngael'
ea ngael' oo siipuw oe matharthaar tharbeyaa..."
Mea puqög boech ea moroqchol nga but'. Raa
yib Yaathyaath nu taaw ko fa pi moroqchol." mea yib i tal
nga qii feeng nga l'ugun.
Raa tal Yaathyaath nga qii languy ea moroqchol,
ma qaram ma kii maal'aaf thilraed ba yaay. Ku raa chuguur ni ngea
koel fa hi ni bitiir ma qaram ma kii noon ni qaram rogon ba yaay.
Ma kii yoen' fa hi ni qilal fa chii kaan roorow ngea muuq, mea
puqög boech fa pi moroqchol. Raa yib Yaathyaath mea yib i tal
nga qii feeng nga l'ugun, ma qaram ma kii maal'aaf thilraed.
Qaram ea n'ean ni qu ra riin'-eed ni ba n'uw
nap'an ea. . . ma yaed chuguur. Ra chuguur mea rungaqag fa gäl
labthir roorow lungurow.
"Qayii. . . gaafgow, kea yib Yaathyaath
ko fa gäl bitiir."
Qeree raab ra loeloebiy l'agruw i pachëq ni
hoed maam'im ea puul ni bachaaw nga miit ea nifiy u maqawaat.
Faqän i yib i taaw fa gäl bitiir, ma ni linguuy ngoorow, "Paapëy
gow, mireew u toqor nga naqun."
Ma ra bow nga naqun ma ni niing ea maab. Dea
n'uw nap'an mea taaw Yaathyaath Ma ni linguy ngaak', "Moey
i qer nga toqor, nga mu fael l'ungunaem nga noen' row ngaay."
Mea yib i fael Yaathyaath l'ugun nga toqor.
Ma ni biing ea maab ma ni lik'iy reeb fa rea pachëq mea yaen nga
laen l'ugun. Ma ni puqög ba moor ea raen ngaay. Ma ni linguy ngaak',
"Mu fuul' ma ga soen yaa ka ba qaraay bagayow."
Ma ka ni lik'iy fa bi ni ka baay ea pachëq
nga l'ugun, ma ku ni puqög ba moor ea raen. Mea linguy ngaak Mu
fuul', ma ga suul' yaa ka mu fas."
Qaram mea cheal Yaathyaath mea suul. Suul mea
yaen u laen ea luul' nga l'aay. Nga taan y u Firaef, ma kea yib
ea chogow u k'angaan ni ba geal. Mea yib i qaaw nga but mea suul
reeb fa rea pachëq u l'ugan. Ma kii qathamagil me a suwon. Mea
yaen ea mea chigur nga Bayaal' ma ki qaaw nga buut' bayaey. Ma
kii suul reeb fa rea pachëq u l'ugun. Ma ri kii qathamagil ma
kii suwon. Ma qaram ea kea yaen ni ka rii magaawon. Mea yaen ni
ri bea qathamagil, mea taaw nga Wulp'uuf ma daa kii yog rook'.
Mea i qaaw nga but' ngea yim'.
Yim' mea ngael' ni ba waar ni ba gaaq. Ka baay
ea rea waar neam u roem ea chiiney. Ka qaram rogon ea gäl i pachëq
ni ba qaram ni fuul'. Raa ni yaen nga laan ea luul' u taan yuu
Firaef ma baay reeb riy. Ma ra niib nga laan ea luul ngea chuguur
nga taan yuu Bayaal' ' ma ku baay reeb riy. Gäl pachëq neam ea
maa yaen ea girdiiq ea chiiney nga qu ni yaen ni t'aer yuu yaang
riy nga qu ni gaed ea nifiy riy.
N'EAN NI RA NI WEELWEELIY U MARUNGAQAGEAN EA
EA BINEY EA YAAT.
Ngaak' Seenseey:
Ba qaraay boeg i deqer u marungaqagean ea rea yaat ney. Mu beqeg
nga mu naang faan. Ma qeree mu deqeriy ea bitiir riy ko yaed raa
naang fa. Raa daa ra naang-eed ea fuluweeg riy, ma ga qayuweeg
raed. Raa ti ni daariy beaq ni ma naang ma qeree raa fitheed beaq
ni ba qilal, ngea yoeg ea fuluweeg riy ngooraed.
1. Maang chep ea gimeed ma naang u marungaqagean
yuu Qaloog?
2. Maang ea baay, fa qu ni riin' u roem kaakaroom?
3. Maang faan kaakaroom ni ba gaaq ni yi maa fëy girdaan'? Ma
daathii yugu yi maa fitaeq ni dea maturug ngiyaal' ni boed ea
chiiney?
4. Baay rogon faan ko daay?
5. Kaararoom ea booqor machibean ngea yalean ban'ean ni waqab
ni maa fil ea bitiir. Quw rogon ni kea thiil ko chiiney?
6. Maang ea yi maa fanaay ea pachëq ngaay kaakaroom? Chiiney?
7. Maang faan ni yi maa l'ing ea raen nga laen ea moor kaakaroom?
8. Maang faan ea kaan ni yi maa fil kaakaroom?
9. Ka yi maa fol kaan ea chiiney?
10. Ga ma naang reeb ea yaat ni ba chuuchuguur ko biney? Marungaqagean
beaq ni ngael' ni reeb ea rnalaang, waar, fa yugu ban'ean?