retold by Bernard Yiftheg
illustrated by Robert Fithing, Joanne Tome, & Joy Nagata

Kaakaroom ni kaakaroorn ni ka ba maqathuk ea kaan ngea girdiiq ma qimmoey ruw i yabgol. Baay l'agruw i pagäl ni faak ea gäl i yabgol neam. Ba gayow ea gäl i pagäl neam ea Moegideaq, qiir ea ba gilal. Ma ba gayow ea Fanagchiib. Fanagchiib ea qiir ea ba bitiir.

Fanagchiib ea ri ba llow-aen' yaa maa liyoer ko gäl labthir roorow. Faqän yow raa yaen ko fëy keal, ma ti ni loel ea maa meel'eeg ngea yaen i piiq ko gäl labthir roorow. Qaram rogorow ko gubiin ban'ean ko gäl labthir roorow. Qeree ba t'uuf Fanagchiib ngaak' Moegideaq. Qu ni yiqiy naag row ma booqor ban'ean ni qu ni mithaeg ni daa noeg ngaak'. Daar maa taay-aen' ko gäl labthir roorow.

Gäl i walaag ney ea raa ba gayow ma baay boechi reeb ea pagäl ni faak. Faak ea qa ni qilal ni Moegideaq ea Fanagcheal, ma faak ea qa ni bitiir ni Fanagchiib ea Chiichibaeg. Reeb ea rraan ma qeree raanoed ko fitaeq u m'uw. Raanoed, raanoed ea.... nga raanoed ra taaw gaed ko gi ni nga ra fitaeq gaed riy, ma raanoed ra tal gaed. Mea qog Moegideaq nga madaay ngea liith ngea yaen i m'aag ea yiluuy rooraed. I m'aag ma dea taay'aen' mea m'aag nga pachan ba nguuf ni ri ba gaaq ni kea qaaw.

Qeree ra paer-eed nga qu ra lum'eag gaed ea. . . mea tuqög ea laang. Yib ea nifeeng ngea n'uw ni ba geel. Qeree raanoed nga taan ea wathir. Ra gulgul gaed nga ra paer-eed yaa ri ba geel ea laang ni daab ku ni guy ban'ean.

Qaram rogon ni bea chaam ea laang, mea puw fa rea nguuf ngea yaen. Daa ra naaqab gaed ni yaed bea yaen yaa ku kea geel ea daay. Qeree girengiy raed fa rea nguuf nga taan ea laang. Raanoed, raanoed, ea.... ngea daa kii m'uug ea naam.

Yaen i tar ea laang ni kea yaen i reeb ea qiin fean ma yaed baay ko malaang ni Ruwraan'. Rea malaang ney ea ruw paaq. Ba paaq ea ba suwon, ni ba soor nga laang, ma ba paaq ea ba thig, ni ba maamey u buut'. Qeree qu ra maeluqag thiin gow. Qii gaqar Moegideaq nga raanoed ko paaq ni ba thig. Ma bea taweasar Fanagchiib ni daangaay. Yaa nga raanoed ko paaq ni masuw yea qiir ea ba fal-aen' ea chiib riy. Daariy ba gayow nii m'ing fean ngea fool rook' ba gayow. Daa qii taqareeb lunguun ea chiib roorow. Qeree qer faan ni daariy ba gayow nii fool rook' ba gayow. Toomur riy mea m'aag-aen' row ni nga ra thiliyeeg-eew ea bitiir roorow. Ngea ba gayow mea feek faak ba gayow ngea qun ngaak'.

Yaen Moegideaq ngea Chiichibaeg ni faak Fanagchiib ko paaq ni mathig. Mea paer Fanagchiib mea Fanagcheal nga qu ra soen gow. Ka yow bea soen ni daawor i n'uw nap'an, ma yow guy ea rachaq nii luul' ni kea yib u doew fa paaq ni mathig ea waar i yib nga buut'. Qaram ea kea th'aeb ea qafiraeq Moegideaq mea Chiichibaeg ka ra m'ow. Ba kea qafiraeq ni ri ba gaaq ni maa paer u roem ko paaq ni ba thig ea waar.

Mea gaqar Fanagchiib ngaak' Fanagcheal. "Mu guy, kea liiq ea chiitamaam faakaag, chanea nga gu faseag-eem ea daqir. Moey, moey tam mu köqkoeq ngoog nga daarow ko paaq ni masuw ea rea waar ney." Ma qaram mea yib Fanagcheal i köqkoeq ngaak' ma yow yaen. Ra leak-eew fa paaq ni suwon fa rea malaang. Raanow, raanow ea. . . , ni ba n'uw nap'an ma raanow ra suuk' gow nga ba manuw ni ri ba gaaq ni maa paer u p'eebugul ea real waar neam.

Raanow ra miith nga qu ra guy-eew manuw. Yugu raa madaadbiy mea changag ngea yaen. Qeree yib i paer Fanagchiib nga qii piig ngaak'. Qii masur naag ni ngea mool ngea toelaeng ea yaal'. Reeb ea rraan ma daa kii qod manuw ni madaadbiy. Qeree ra bow ra feeng-eew t'aay i manuw ni kea malik', kea qëlqël nga ra feek-eew. Ma raanow ra chuw nga fidik' i wulaan manuw nga ra paer-eew. Dea n'uw nap'an ma fin i qod manuw. Mea chigar ngea changag ngea yaen. Raanoed, raanoed, ea.... nga ra kuruf-eed ba thael ea giyow, nga ku ra kuruf-eed ba thael, ngea ba thael. Booqor thael ea tharmiy ni ra kuruf-eed ma ra guy-eed ba naam.

Ra guy-eed ea naam ma qeree qii yoen' Fanagchiib fa pi t'aay ea manuw. Raa yoen' reeb nii guy fa rea manuw mea saeripow i yaen ngea l'oel'oeg. Mea yaen i poey ni yugu ban'ean mea digey. Ma kii yoen' Fanagchiib reeb, ma kii l'oel'oeg ma bea soobuut' i yaen. Qaram ea n'ean ni qii riin' i yaen, ma bi ni wuryal riy nii yoen' mea gaeripow manuw nga tabugul ku Yalfaath. Ma yow qog, ma ra chuw gow nga taan ea paan, ma daa kii naang manuw ea gi ni ka raanow ngaay.

Qeree yib i pirqeg row Yalfaath mea gaqar ngoorow. "Moeg neew gäl tam gimeew ruw niiq u quw?"

Mea gaqar Fanagchiib ngaak' "Gamow ruwoechii pagäl u danoop u buut!"

Ma qaram ma ra weeliy-eew saalaprow ngaak' Yalfaath ngea muuq, mea gaqar ngoorow. "Ka mu gaafgow gow, kea kireebaen'uug ngoomeew. Mireew nga daaroed nga tabinaew roog nga da paer-eed u roem."

Qaram ma ra qun-eew ngaak' Yalfaath nga ra paer-eed. Mea matoochiyal naag ngoorow ba qulung i malbaqëg ni baay u p'eanaqun, ni daab ra puug-eew nga laang. Yow raa puug nga laang, ma yow raa qaf machaan.

Booqor ea duw ni ra paer-eew ku Yalfaath. Qeree ka ri ra taawreeng gow. Qeree faqän i reeb ea rraan ni dea moey Yalfaath, ma yow gaqar. "Moeg, maang faan nii yoeg Yalfaat, ngoodow ni daab da puug-eew ea pi malbaqëg neam nga laang? Qa yugu daarow da puug-eew nga laang nga da guy-eew ko maang ea baay riy."

Qeree raanow ra puug-eew fa pi malbaqeg nga laang. Faqän ra changar, ma yow guy yuu danoop. Ma yow guy ea gäl labthir roorow u dakean ea wunbey u tafearaed ni ka ri ra pilabthir gow. Qeree qu ra pqer-eew nga qu ra yoer. Faqän ra changar ma kea yibYalfaath mea m'aay ea liyab roorow yaa daa ra naang ko maang ea yow raa yoeg. Qeree ra feek m'illin ea puw nga ra th'aeb bugul i paaq Fanagcheal ngea yib ea rachaq riy. Faqän i taaw Yalfaath mea gaqar ngoorow. "Maang ea kea buuch roomeew ni gimeew bea yoer?"

Mea gaqar Fanagchiib. "Gamow bea yoer yaa kea maath' bugul i paaq Fanagcheal."

Mea gaqar Yalfaath. "Qaram ea ga bea saalapiy l'ugunaem. Ka gu naang ni daa mu fool gow ko ti ni goeg ngoomeew. Fa pi malbaqëg ni goeg ngoomeew ni daab mu puug-eew ea ka mu maarow mu puug-eew. Kea feal' ka gu naang ni ka mu taawreeng gow. Baay gu guy rogon nga mu maarow uga danoop."

Qaram mea yib i paer Yalfaath ngea poowoqiy row.

"Baay i baleayaal' nii yaen girdiqën ea fitaeq, ma qeree mu qun-eew ngooraed. Gimeed raa yaen ma qeree mu feek-eew ea yabul nga mu mithaeg-eew ni daab ni guy. Baay mu maroed ni taan i rraan, ni ka ni muuq ko fitaeq ni ni pig ni nga ni suul, ma gimeew thoey ea yabul. Baay mu paereew u buut' ma baay ka meedlalip, ma gimeew yaen nga teed. Baay gu piiq ban'ean ni fënmeew. Gimeew raa yib ma gimeew th'aeb ea wanguuy ko niiw ni yarraq nga mu m'aag-eew ngaay."

Qeree taaw ni nga ni yaen ko fitaeq ma yow qun ko yaen. Ma ra feek-eew ea yabul nga ra mithaeg. Qeree ra qun-eew u m'uw nga niib nga danoop nga qu ni fitaeq. Faqän i taan i rraan ni ni poes ni nga ni suul nga laang, ma yow thoey ea yabul. Mea miil fa pi kaan ni yaed nga ni suul. Ma yow magëy u buut'.

Qeree raanow nga tafearow nga qu ra puug-eew ea gäl labthir roorow. Qu ra puw ea.... mea yaen i qod fa gäl labthir, mea lungurow. "Gimew miniiq gäl tam?"

Ma yow fuluweeg nga roeg neew ni yow Fanagchiib mea Fanagcheal. Mea gaqar fa gäl pilabthir. "Moeg guur miniiq tam ea ga bea yib mu puwlal ngoomow? Ni kea yim' pi faakmow kaakaroom, ma ka muub mu paer ga bea gär naag mow. Maang ea ka gu bucheeg-eew room?"

Mea fuluweeg Fanagchiib nu gaqar, "'Daangaq, riyul' ni gamow. Qa mu biing-eew ea maab."

Mea biing fa rea moqon ea maab ngea gael' ea nifiy ngoorow, ma fin i poey row. Mea noon ban'ean u l'ugun. "Qah, ka gu runguy gäl faakaag. Quw gäl tam ea ka fin mu bow riy, ni kea qaraay n'umngin nap'an?"

Qaram mea yib fa gäl i pilabthir nga qu ra bow ra yoer naag ea falfalaen' ma taawreeng roorow. Faqän i weeliy Fanagchiib saalapen Moegideaq mea Chiichibaeg, ma qeree qii dalöloeq fa rea niinaeq ma tiitaew roorow. Ra weeliy-eew saalaprow ni ka qu ra paer-eew ku Yalfaath u laeng, ma fin qaraay ea ka ra suulöw nga buut'.

Yaen i ka meedalip ma ni nguchuruy ba dabiy u laeng nga buut'. Yib i giif u Tawoel nga buut'. Qiir ea raay ea n'ean ni qii yoeg Yalfaath ni baay i piiq ni fean Fanagchiib mea Fanagcheal. Ngea piig ni yow ba qadaag ni nga ra suul nga tharmiy ma yow qaf ngaay, nga ni feek row nga laang. Roofean neam ea baay Fanagchiib mea Fanagcheal u madaay. Qeree taaw ea dabiy nga buut' ma daa ra moey-eew.

Ni thoey ea yabul u qarow ma fin i yib ngaen' row ni roofean neam, ea madil naag Yalfaath ngoorow ni raa yib ban'ean ni fearow u laeng. Fin ra burteal nga ra bow nga qarow. Raab ra taaw ko dabiy ma daariy ea wanguuy. Ka ra paag-eew taliin. Ka ra guurguur gow ma yow m'aag fa rea gaaf nga lik'ngin ea chooy'. Ma ra suulow ni nga ra feek-eew ea wanguuy. Yaen nap'an ni daawor niib naag ea wanguuy, ma ni teel fa rea gaaf u laeng ngea maath'. Qiir ra raay ea n'ean nii riin' ma daa kii yog ni raanow nga laang. Mang ea daa ni th'aeb ea rea gaaf neam ma raa qu ni yaen nga tharmiy nga qu ni suul. Qaram ma daa kii suul Fanagchiib mea Fanagcheal nga tharmiy ku Yalfaath.