written
by Bernard Yifteg
illustrated by Don Dougherty
Garbaaw ea ba miit ea gamanmaan ni daa qimmoey
u Waqab kaakaroom. Baarkoow nu Portugal ea yib nga Waqab ni soomm'
oon. Magid ma baarkoow nu Spanish. Ngiyaal' neam ma daariy beaq
u Waqab ni ka qa guy reeb ea garbaaw biqid. Fin i n'uw nap'an
boech ma ni baang miit ea garbaaw ni yuu reeb. Ku booqor ea duw
ma fin i naang ca girdiiq lamean ea garbaaw.
Nap'an ea Spanish u Waqab, ni nap'an ni daawor
i guy ea girdiiq ea garbaaw, mea yaen beaq ni ba moqon nga madaay.
I yaen u faafat nga madaay. Yaen nga dakean ea qey mea yaen i
tal ngea yoen' ea yiluuy. Yoen' ea yiluuy ko faafat rook' ' mea
paer nga qii lum'eag. Rea moqon neam ea beaq qu baqa ni ngael
ko naam nu Waqab. Ngiyaal' neam ma kea ganaawrug.
Nap'an ea ngiyaal' neam ni kea ganaawrug, ma
baay ba baarkoow ni laay ni bea yib. Ba baarkoow nu Spanish ni
yib u Maniileq. Yib ni kea feek ea garbaaw ni yuu reeb ni ka yaed
ba fas. Ngiyaal' neam u Waqab ma baay tafean ea salthaaw ko Spanish
u Colonia ni ka ni toey. (Fa rea malaang ni baay ea qaspiitaal
u dakean kafraam ea qiir ea raam tafean ea salthaaw ko Spanish
kaakaroom).
Qeree rea baarkoow ni ba qaram ni yib ea kea
feek ea garbaaw ni languun ea salthaaw ni yaed baay u Colonia.
Nap'an nu taaw nga charean ea naaq mea biliig reeb ea garbaaw
ni pumoqon ea chuum rook' ngea qog nga madaay. Qog nga madaay
mea noeng ngea leek ea naam i yaen. Yib ngea y ib i th'aeb ea
naaq nga kii yib i qog nga maak'eef. Mea noeng i yib ko qey ko
gi ni baay fa rea moqon riy ni bea lum'eag.
Ngiyaal' ni ba qaram ni bea lum'eag ea rea
moqon neam ea ka ni chiichir yaal'. Ka rii chuguur ni ngea liith
ea yaal'. Qeree bea känkaen raqën ea yaal' nga qawochean ea rea
moqon neam. Daab i yog ni ngea guy ban'ean nga tanaaq ni ba feal'
rogon. Faqän i chuguur garbaaw boech i yib mea noon.
"Mooooo..., mooooo..."
Ma rii faqtal fa rea moqon u dakean ea faatat.
Daawor i rungaqag lunguun ban'ean biqid ni qaram rogon. Mea tartareag
qawochean ngea lik'ath nga miit ea yaal' ko gi ni kea yib lunguun
fa rea n' ean riy. Mea guy foen loelugean garbaaw nga dakean ea
daay ni ba maath' ea daay u taan l'ugun. Mea gaqar u waen', "Moeg,
maang ea raam u dakean ea daay, ba loelugean i piliis ma baay
ea gaagey u loelugean. Moeg, maang ea kea yib ngoog?"
Mea paer qadow ngea lik'ath ni kea manaaw.
Ma bea daqdaq gumiirachaqën ko marus ngea taamdaag. Ngiyaal' neam
ma kea chuguur garbaaw. Mea far nga taban ea qey nga laang. Mea
gaagyal ni gaathi ba qachiig. Mea noon ba yaay.
"Mooooooo..."
Mea chigar fa rea moqon ni kea ning ea marus
laeniyaen'. Mea feek ea qeeg. Mea qeeg naag fa rea faafat ni tinoewey
ni ka baay ea yiluuy riy u madaay. Kea niing ea marus laeniyaen'.
Daa kii ngaang ni ngea teek ea yiluuy nga dakean ea faatat. Qeree
k'aed geelngin ngea qeeg i qeeg naag fa rea faafat ni bea gireengiy
fa rea yiluuy u madaay ea . . . ngea yib i sear-eeg ko binaew.
Ka rii qaaw parwon ko magaer. Chanea ngiyaal'
neam ea daa kiir yib ngaen' ni kea magaer. Ka rii rus. I miil
ni ba machiy. Yaen nga fidik' ea tabinaew ni bea tooluul naag
ni kea yib ea moqöniyaen'.
Nap'an nii yib garbaaw ni taaw nga qarow, ba
yugu raa m'uug nga reeb ea tabinaew, mea miil ea girdiiq riy nga
naqun. Ma ni qän mit'an ea maab. Yugu raa m'uug ku beaq
u kanaawoq, mea miil ea bi ney ngea yaen ni bea k'uul. Qeree wear
thiin ni baay ba kaan ni bea deeraew u laan ea binaew. Goqo rus
ea girdiiq ni daakuriy beaq ni yog ni cheal nga baang.
Garear thiin ngea madaq nga Doonguch ni baay
ba kaan ni bea deeraew u laan binaew. Bea tuluf ea girdiiq, daakuriy
beaq ni bea yog ni yaen nga baang. Qeree yaen qiin ea salthaaw
ngea paedrey. Faqan raanoed ma ra pirqeg-eed ni ba garbaaw ea
bea k'aring ea marus ko girdiiq. Qeree ra kunuy-eed ea girdiiq
nga ra weeliy-eed marungaqagean ea garbaaw. Ma qaram ma fin i
qaaw ea gapaes ko fa rea binaew. Qaram ma niib ni koel fa rea
garbaaw nga ni teek nga Doonguch. Ma ni yaen ni taay ko ti ni
ba qaram ni kea taaw u baarkoow Qaram ea garbaaw nii yib nga Waqab
ni soomm'oon. I bang ba seebael u Waqab. Fin i qaram ea naang
ea girdiiq nu Waqab qawochean ea garbaaw. Mea daa ku ni taamdaag
ngaay, ma ni qun i languuy.