Sool

adapted by John Chingyan
illustrated by Joy Goodenow

Kaakaroom ni kaakaroom u dakean ngabchëy ma qimmoey ba tabinaew ni baay dalip i walaag riy. Rea tabinaew neam ea qiir reeb ea tabinaew ni baay ko rea naam neam ni ri ba feal' rogon. Ba piireq ni ba piireq ea baarkoow rooraed. Pii baarkoow ni fearaed neam ea maa yaen ko fool chuwaay' nga boech ea naam.

Qeree nap'an ni bea qilal fa dalip i walaag ma gäl ni qilal ea yow maa qayuweeg ea chiitamangiraed ko gubiin ban'ean. Ma bi ni bitiir ea dabuun ea maruweel. Goqo faafeal ea maa taay. Ri ku ba malmaal. Qeree ka ni tunguy ea malmaal ngaak'.

Qeree yaen i reeb ea rraan mea gaqar ea chiitamangin fa dalip i walaag ngaak' fa gäl ni qilal, "Chiiney ea ka mu qilal gow ni raa yog ni mu maruweel gow, qeree nga gu piiq ea baarkoow roomeew. Nga mu qun-eew ko chuur nga mu yog naag-eew boech ea salpiy ngoodaed." Qeree qaram mea piiq ea chiitamanigraed fa dalip i walaag l'agruw ea baarkoow ngoorow. Ma fa bi ni th'aeb i bitiir ko fa dalip i walaag ea yoeg ea chiitamanigraed ngaak' ni qiir ea ngea paer u tabinaew yaa ba malmaal. Qeree qii paer qadow u tabinaew nga qii guy gäl ni qilal i walaagaen ni yow bea chuur ko baarkoow roorow, ma qaram mea piig-aen, ni ngea qun boech ko chuur.

Qaram mea yib ko chiitamanigin ngea chiitinangin reeb ea rraan nga qii yib i yoeg ngoorow ni nga ni piiq reeb ea baarkoow ngaak' ngea qun boech ko chuur. Mea gaqar ea chiitamangin ngaak', "Moeg yaa ka qaraay n' umngin nap'an ma daariy ban'ean ni ka mu riin' ni ba gaaq faan ngoodaed."

Qeree fuluweeg fa rea pagäl nii gaqar, "Chiitamaag riyul' ni qer rogon, ma chanea ka gu thiil ko kaakaroom. Ga ra piiq reeb ea baarkoow ngoog, ma raa gu suul ko chuur ma ba piireq ban'ean ni ka gu yog naag boech ngoodaed." Ma qeree ki gaqar ea chiitinangin fa chii pagäl ngaak' fa re moqon ni figirngin, '"Yugu mu piiq boech reeb ea baarkoow ngaak' ni ba qachiichiig ngea yaen riy ngea guy ni ba moqmaaw."

Qeree gaqar ea chiitamangin ngaak,' "Kea feal' baay gu piiq reeb ea baarkoow ngoom." Qaram mea piiq ea chiitamangin boech reeb ea baarkoow ngaak'. Rea baarkoow neam ea ri ba qachiichiig ma kea kirkireeb ya kea n'uw nap'an u madaay. Ma qeree kii kunkunuy ea ti ni ba qaraay ea girdiiq ni kea paag yangarraed ni yaed ea nga ra maruweel gaed u dakean ea baarkoow rook' fa rea pagäl. Ku qer rogon ea chugum nii piiq ngaak'. Ti ni kea n'uw nap'an ban'ean ni daakuriy beaq ni raa chuwaqiy ea qiir ea feek ngea piiq ko fa rea pagäl.

Qaram mea yaen i reeb ea munngeal' mea chuw fa rea baarkoow rook' fa rea pagäl ni qaram ea kea tabab ko chuur. Qeree raanoed raanoed u madaay ea... kea yaen i gaman qaningeeg ea rraan nap'raed mea yib baang i laang ngooraed. Ri ba geel ea gaafgow ni ra taay-eed u taan ea gii laang neam. Ma nap'an nii tar ea laang ma kea yoen' raed ea daay nga dakean boechii doonguch. Qeree leekaag fa rea pagäl rogon ea kireeb ni kea taay ea baarkoow rook' mea pirqeg ni ri ba geel ea kireeb riy. Qaram mea yoeg nga choen ea baarkoow rook' ni nga ra guy-eed rogon ea ti ni raa yog ni nga ra riin'-eed ko baarkoow mea qiir ea ngea yaen nga qarow ngea guy ea n'ean ni nga ra kaay-eed.

Qeree qaram mea paer choen ea baarkoow rook' u baarkoow nga qu ra yip'-eed taatabanggin ea laay ngea maad ni ngea mang laay ko baarkoow rooraed. Ma fa rea pagäl ea yaen nga qarow. Ma faqän i taaw nga lulukngun fa rea doon-guch mea guy ba burey ni baay u roem. Rea burey neam ea ba toelaeng ni ba toelaeng ma ba weachweach. Qeree yaen fa rea pagäl nga thaatharean fa rea burey ma bea guy ni ba weachweach mea leam naag ni Ice. Qeree goegoey boech ngea yoen" nga l'ugun. Ma chanea faqän ni riiq lamean ma ba budaey. Mea gaqar, "Sanaa qiir ea raay fa rea n'ean ni ka noeg sool ngaay." Qaram mea suul ko baarkoow rook' ngea yib i pining choen ea baarkoow rook'.

Qeree yaen girdiqën fa rea baarkoow nga raanoed ra tuutuw naag-eed fa pi sool nga ra feek-eed nga baarkoow. Ra gacho-woriy-eed nga baarkoow ea....nga ri sug fa rea baarkoow ma qaram ma ku yaed yaen.

Qeree ku raanoed raanoed u madaay ea...ni ku ba n'uw nap'raed ma fin i ku ra pirqeg-eed ea binaew. Ra baed ra yuluuy gaed ko binaew mea yaen fa rea pagäl nga qarow ni bean leam naag ni ngea fol chuwaay' ko fa pi sool ni baay u baarkoow rook'.

Qeree yaen nga qarow mea yaen nga tafean ea qa ni piiluung ko fa rea naam. I yaen i guy ni bea leam naag ni ngea piiq ea rea piiluung neam mat'awaen ni ngea yog ni fol chuwaay' ko fa pi sool. Qeree nap'an ni taaw nga tafean ea qa ni piiluung mea fiith piiluung ko maang ea kea yib naag nga tafean.

Mea gaqar fa rea pagäl, "Siroew' ngoom piiluung, ma ka guub ea nga raay ni gu bea leam naag ni nga gu fol chuwaay' ko sool."

Qeree fiith fa rea piiluung ko maang ma qaram ea ka noeg ea sool ngaay. Mea feek fa rea pagäl boech fa chii sool ngea daag ngaak'. Ma qeree paer fa rea piiluung ngea girdiiq nga qu ra minmin gaed ngaak' fa rea pagäl.

Mea gaqar fa rea piiluung ngaak', "Ti niir ea qab ea daariy beaq ni raa chuwaqiy qeree nga mu chuw u roey ni ka chiiney." Qaram mea yaen fa rea pagäl ni ka ni kireeb-aen'.

Ma chanea changar mea guy ea girdiiq ni bea maruweel u taqang rook' ea qa ni piiluung. Qeree yaen nga taqang nga qi weeniig ni nga ni piiq boechquw ea raen ngea qunum. Ma qaram ma ni feek ea raen nga ni piiq ni ngea qunum ma ku ni chuw rook'. Nap'an ni faqän ni chuw rook' ma qeree feek fa pii sool ngea puqög nga fidik' ea ggaan rook' fa rea piiluung Ma nap'an nii suul fa pi taa maruweel ma daariy ba gayaed ni ma naang ni kea yoen' fa rea pagäl ea sool nga fidik fa pi ggaan rook' piiluung. Ma qaram ma yaed feek fa chii ggaan i yaen ku piiluung.

Qeree kaay piiluung fa chii ggaan rook' ma ba thiil lamean ko ti ni ka maa kaay ea ggaan ni gubiin ea rraan. Qeree fiith girdiqën ea taa luum, ma daariy beaq ni ma naang ko maang ea kea buuch ko fa chii ggaan. Ma chanea baay reeb fa pi taa luum nii yib ngaen' fa rea pagäl, qeree yoeg ko fa rea piiluung.

"Siroew' ngoom piiluung ma fa rea pagäl nii yib roem u roey ea baay u taqang, sanaa qiir ea ma naang ko maang ea kea buuch ko ggaan room." Qaram mea yoeg fa rea piiluung ni nga ni yaen ni feek fa rea pagäl i yib ngaak'.

Qeree yaen ea salthaaw ngea yaen i feek fa rea pagäl. Ma faqän i yib ku piiluung ma qaram mea fiith piiluung ko maang ea kea qathukuy ko ggaan rook'. Mea gaqar fa rea pagäl, "Daariy piiluung yaa kea mus ni sool. Fa pi sool ni ka fin guub gu guy-eem ngaay."

Mea gaqar fa rea piilung, "Moeg ri ga bea riyul'?"

Ri gu bea riyul' piilung."

Qeree yoeg fa rea piilung ngaak' fa rea pagäl ni ngea chuwaqiy qurngin ea sool ni baay rook'. Qeree qaram mea chuwaqiy fa rea piilung fa pi sool mea piiq puluwon ngaak' fa rea pagäl ni salpiy.

Ma ku rea piluung neam ea baay ba rugood ni faak ni ri ba pidooraang ni ba pidooraang. Qeree nap'an nii suul fa rea pagäl nga baarkoow rook' mea gaqar fa rea rugood ngea qun yaa ba qadaag ni ngea guy boech ea baarkoow rook' fa rea pagäl. Qaram mea qun fa rea rugood ko yaen nga baarkoow. Nap'an ni faqän ra taaw gaed nga baarkoow ma qeree qii fiith fa chii piin boech ban'ean ni marungaqagean fa rea baarkoow. Qii fiith ko maang faan ea laay, ma ki yoeg ni nga ni pithig, ma nap'an nii pithig ma dea yaen fa rea baarkoow. Ma qeree ki fiith faan ni dea yaen fa rea baarkoow.

Qeree ku noeg ngaak' ni faan ni daar yaen ea bachan ea yuluuy. Ma qaram ma kii yoeg ni nga ni feek ea yuluuy nga laang yaa ngea guy boech. Qaram ma ni feek ea yuluuy nga laang. Ma chanea nap'an nii feek ea yuluuy nga laang mea qaaw ea nifeeng ko laay ko fa rea baarkoow mea yaen naag ea nifeeng fa rea baarkoow. Ma ngiyaal' neam ma ka rii miit qawochean ko gubiin ban'ean u dakean fa rea baarkoow. Qeree dea naang ni kea yaen fa rea baarkoow. Faqän fin i changar ma ka ri chuchugur ni ngea m'aay ea binaew u qawochean, qeree qii pear nga qil yoer.

Mea gaqar fa rea pagäl ngaak', "Daa ku muur yoer ya ri ka ba piireq ban'ean ni daawor mu guy." Qaram mea tal fa chii piin ko mayoer.

Ma qaram ma raanoed raanoed ea...nga raan ra taaw gaed nga tafean fa rea pagäl. Ma yow yaen nga qarow. Ma qaram ma dea n'uw nap-an ma yow maabgol. Ma ku qer i taay nii ka ri feal' rogon ea tabinaew rook' fa rea pagäl ko fa pi salpiy.

Qeree u ra paer-eew ni rii yow ba falfalaen' ma kea feal' roogrow.