PREL Logo
PDF version (291k)

Picture

adapted by John Chingyan
illustrated John Lennon

Picture

Kaakaroom ma qimmoey l'agruw i boroq ni ri ba feal' ni ba feal' ea thiin roorow. Ma chanea yugu raa ba gayow ma gi ni maa paer riy. Ba gayow ea maa paer u Colonia u Waqab ma ba gayow ea maa paer u Ngeek. Ma ka rii n'uw nap'an ni daa ku ra madaq gow.

Qeree yaen i reeb ea rraan mea learn naag ea bi nu Waqab ea boroq ni ngea yaen nga Ngeek i fangiichiy ea bi nu Ngeek ea boroq. Ma ngiyaal' neam ma kea rungaqag ni yi bea yoeg ni baay ea baarkoow ni ngea yaen nga Ngeek. Qeree reeb ea rraan ni kea baleayaal' boech mea yaen i yaen nga gaampeek. Ma faqän i taaw nga gaampeek ma bea n ' ean ni ngea yaen ea baarkoow. Qaram mea yaen nga baarkoow ma dea n'uw nap ' an mea yaen fa rea baarkoow.

Qeree faqän i taaw fa rea baarkoow nga Ngeek ma qaram mea yaen nga qarow. Ma chanea faqän i yaen nga qarow ma dea moey fa rea fagear rook' ko bi neam ea doonguch. Qaram ma kii suul nga baarkoow. Ba piireq ea doonguch nu yaen riy ma dea pirqeg fa rea boroq ni fagear rook'. Ma chanea ma kii yaen fa rea baarkoow nga laan ea ngeak, ma fin i yaen i pirqeg fa rea boroq ni fagear rook' u reeb ea doonguch.

Picture

Picture

Qeree nap'an ni ra guy-eew yow ma ra falfal-aen' mea yib fa bi nu Ngeek ea boroq ngaak' nga ra bow ra m'aag-eew ea gamuchmuch ngoorow. Ma qaram ma qu raanow boech u dakeän fa rea doonguch i yaen.

Ma qeree fin i n ' uw boech nap'an mea gaqar fa bi nu Ngeek ea boroq ngaak' fa bi nu Waqab. "Chiiney ea kea yib ea mak'iy ngoom. Nga daarow nga tabinaew roog nga da qabiich gow." Kea feal' nga daarow yaa kea yib ea mak'iy ngoog." Qaram ma yow yaen ko gi ni maa paer fa bi nu Ngeek ea boroq riy.

Picture

Picture

Qeree nap'an ni ra taaw nga tafean fa bi nu Ngeek ea boroq, ma ni gin qawochean ea bi nu Waqab ea boroq nga rogon ea gi ni maa paer ea fagear rook' riy. Yaa gi ni maa paer ea fagear rook' riy ea taan ba luqör. Ma faqän kii guy ea ggaan ni nga ra kaay ma n kii gin qawochean ngaay. "Qayaakea, moeg n qaraay rogon ea gi ni ga maa paer riy? Ma ku qaraay rogon ea miit i ggaan ni ga maa kaay? I gaeg ea daab i yog ni gu paer u roey ma ku daab i yog ni gu waay boech ea ti ney ea ggaan."

Yaa ggaan rook' fa rea fagear rook' ea chaachabungean ea ggaan ngea thum'aag. Qeree gaqar ca bi nu Ngeek ea boroq. "Qeree ka mu gaafgow yaa kea mus rogon yaqan tafënaag ngea ggaan roog." Mea gaqar ea bi nu Waqab ea boroq. "Ka daqir ea nga gu suul nga Waqab. Tafënaag u Waqab ea ba gaaq ma ba maenigil ko gi ney. Ma ku qer rogon ea ggaan roog."

Qeree kii gaqar ea bi nu Ngeek ea boroq. "Moeg, n ga bea riyul'?" Mea fuluweeg ea bi nu Waqab ea boroq nu gaqar, "Moeg ga bea leam naag ni gu bea baen naag-eem? Mu qun ngoog nga daarow nga mu guy. Qaram mea gaqar ea bi nu Ngeek ea boroq, "Faqän raa qer rogon ma qeree kea feal' nga gu qun ngoom." Qeree ra suul nga baarkoow.

Picture

Picture

Qeree nap'an nu suul ea baarkoow nga Waqab ma ni gin qawochean ea bi nu Ngeek ea boroq. Yaa ka ni thiil yaqan yuu Waqab ko nap'an ea 1899 nu yib nga Waqab. Ngiyaal' neam nu yib nga Waqab ea qun ko baarkoow ku O'keefe. Yaa ngiyaal' neam ma daariy ea kaarroo ngea naqun ni ba gaaq. Ku qer rogon ea kanaawoq ni kea thiil. Yaa ngiyaal' neam ma kanaawoq ni malaang ea baay. Qeree ba moem ni yi raa miith ni faqän raa kea yib beaq.

Picture

Ma nap'an ea ngiyaal ' ney ni kea suul ma kea yoqor ea naqun ni ba gaaq ni ka ni toey. Ma ku qer rogon ea kaarroo ni kea yib nga Waqab, ngea kanaawoq ni ka ni gaaq naag ma n daakuriy ba gaaf i malaang u laen ea woq. Qeree nap ' an ni ra bow nga dakean ea binaew ma n ba piireq ea girdiiq. Qaram ma qeree qu ra miith u foen ea chugum i yaen. Ma n ba geel ea gaafgow nu taay ea bi nu Ngeek ea boroq ko marus.

Qeree qu ra miith gow boech u fidik' ea chugum i yaen. Ma dea n'uw nap'an ma goqo chuw ea girdiiq u gaampeek. Qaram ma fin yow yaen nga tabinaew rook' ea bi nu Waqab ea boroq.

Picture

Nap'an ni ra taaw nga tafean ea bi nu Waqab ea boroq, ma hu taqareeb i taay. Ri kii gin qawochean ea bi nu Ngeek ea boroq. Yaa tafean ca fagear rook' ea ba gaaq ma ba simeen. Ma nap'an ni raanow nga naqun, mea guy fa bi nu Ngeek ea boroq ni rea naqun ney ea ba gaaq ni ba gaaq. Ma faqän raanow nga taqang nii changar nga dakeän ea teebel, ma ri kii gin qawochean. "Moeg ri ga bea riyul' ni qaraay ea gi ni ga maa paer riy? Yaa tafean ea Piiluung ea raay."

Qaram ma yow yaen ko teebel ni nga ra qabiich. Ma qurngin ea ggaan ni baay u dakeän ea rea teebel neam ea gaathii qurngin. Qeree qu ra qabiich. Ma bi nu Waqab ea boroq ea ka rii yim' ko mak'iy. Yaa dea maacham rook' ni maa yaen bookum ea rraan ni daar maa qabiich.

Picture

Qeree nap'an ni ka yow bea qabiich mea tooluul ea kuus nga wean. Mea gaqar ea bi nu Ngeek ea boroq. "Moeg maang ea kea yaen lamaan?"  "Qaa, ka lamaan ea gi ney." Mea gaqar ea bi nu Ngeek ea boroq. "Faqän raa qaraay rogon lamaan ea ngi ney, mea gaeg ea gaathii n gu ba qadaag." Ka yow bea noon mea mab ea maab. Nap'an nu mab fa rea maab mea thaay ea gäl gaetuw neam riy nga naqun.

Picture

Picture

Nap'an nu yib fa gäl gaetuw nga naqun ma fa bi nu Waqab ea boroq ea daar taay-aen' ko maang ea bea buuch. Ma bi nu Ngeek ea boroq ea ku qaram rogon ni ka ni yim' ko mak'iy ma chanea yugu bea qabiich ni daar paag-aen'. Qeree nap'an nu yib fa gäl gaetuw nga naqun mea qiir roorow ea yog nu miil.

Bi nu Waqab ea boroq ea dea feal' ban'ean riy mea gaed ea pachëq ngaay. Yaa gin ma kea qog gaetuw nga dakeän. Qeree yim' ' ma qa nu Ngeek ea yaen i miith nga foen ba rabaaq ea pileet nga qii guy ea fagear rook' ni yi bea liiq.

Qeree nap'an nu yim' fa rea boroq ni fagear rook' ma qaram mea yaen fa gäl gaetuw. Qaram ea fin i yog nu yib nga wean. Qeree suul qadow nga gaampeek ni kea learn naag ea suul nga Ngeek.

"Ka ba feal' ea dow ngea chaachabungean ea ggaan ni yi maa kaay u fidik' ea gapaes ko cake ngea wine ni yi maa kaay u fidik' ea marus."

Picture