MEDAE MELE MA
HANGI MEDAE

Translated by: Mariano Laimoh
Illustrated by: Calvin A. Fujioka

Baabiyoar le hable yawli ilae seew fiyoangol Baalaaw. Hare ho be kamaahoy chobol fuluy le wooatottoal ngoa ho be wiri loebooeslae re ma soer boa Baalaaw, lea iye loebooesle ye buudoh fiyoang le moa iyang. Mekla re kapata lal baabiyoar le ilae kofel yaael semat mael medae ma hangi semat maael hare semat faaormel.

Semael mwaal lea ye mel rumael maelog looal. Re ma mel chog iir maelog kowe lal chomwaol. Semael maelog mwaal moa semael maelog feeafel. Iy mwaal we, ma hamongoayuur loah chog iir maelog kowe looal. Ma hamongoayuur paangal lemaaeliyel moa lefhaaf. Ma hamongoayuur ngoa ye hooaluur chaael.

Ye mel rumael tarmwaal looal iy mwaal we. Re ma soer boa Siibaang moa Hatlan makala ideear iir tarmwaal kowe. Siibaang mele ye paelleng. Ngoa Hatlan mele ye weeachich. Iir tarmwaal kowe re dipliir iir maelog kowe layuur. Re ma kamaahoor loah chog.

Mael feeafel we sa foeffaaor haftal. Ye mel iy melwe haftal lal seew chuug. Sa kakkafle boa bele faed.

Siibaang moa Hatlan re sa itliirwey iir maelog kowe moa lal melwe chomwoalloor. Re sa hooluur iir maelog kowe re sa kooakomw fadal. Hatlan sa hatfaaeli long iy maelog faaefel we lal chomwoal. Ngoa Siibaang sa tahche maelog mwaal we sa daeddaer fadal.

Ye la moal moa irel yengaaeng melwe temeear, sa buudoh bele hamongoayuur iir maelog kowe. Ye la kallong lal iy chomwoal we yaar, sa hal semael iy maelog we ye mel iyang. Sa mael feeafel we chog. Sa ffeasanguur iir tarmwaal kowe looal sa kaessiyaaer hare sa loah iy maelog we iyae. Iwe ngoa iir tarmwaal kowe re sa kaengalu boa ye daeddaer fadal lugul imw we. Melwe temaaer sa kaengaluur boa re be la mweeari fedaeley.

Re sa rool chufangal re sa la mweeari iy maelog we. Re sa loah reeal imw we serea, taemel iyang. Ngoa re loah lugul teeng kowe, moa lugul lebel mar we, ye taemel iyang. Ngoa re loah moa lugul kalaasiis we, moa luwul yod kowe, moa faael imwel puyyoel we, ye wa taemel chog iyang. Re sa mweeari mweeari ngoa re tuwri. Siibaang mele ye la kalloah lal melaaeyel koemooeti we sa la wiri seew faaormel lea ye pparangrang moa checcha lea ye mel luwul yul iy kowmooeti kowe. Sa loah sa la kamaahoy, ngoa iy maelog we iy melwe. Ye maesoer.

Siibaang sa ttawul, "Mael we iye le."

Re sa rool hamdaaeloah re sa la kamaahoy. Sa hammaesoer chog iy maelog we. Melwe temeear sa hallangaadah sa kamaahoy ngoa sa soer boa, "Sa tamwaay maelog le." Tarmwaal kowe re sa fahooy iy maelog we layuur.

Melwe temeear ye la kalledi wolngachel iy melaaeyel koemooeti we yaar, haasefaeluy semat maael lea re ma soer boa sneeyels (snails) mala idal ireer re Maeriikeen. Taeppel mael le ilae ye woochog limlimittaaolomw lea be harahloah. Halaachog ilae yoor pooel, lea ye woochog pooel wumwal. Yoor semat taefey suup lea re hatbaalili ngali loah iy melaaeyel koemooeti we boa liiliir iir sneeyels kowe. Re ma lilliir iir sneeyels kowe boa re ma hatwas koemooeti kowe layuur.

Iwe re sa hasi iy maelog we sa tamwaay re sa loah irel melwe imweear.

Re sa loah irel melwe imweear re sa la hooalu iy maelog we taefey. Sa yopploah chog iy maelog we.

Iwe ngoa iir tarmwaal kowe re sa kassiyae iy melwe temaaer hare medae mele ye temwaay iy mael we layuur iyang. Melwe temeear sa kaaengaluur boa, "Maelog le ilae ye mongoay sneeyels kowe. Iwe ngoa sneeyels kowe ilae re sa mongoay sup we liiliir. Ilae mele sa tamwaay maelog le iyang.

Hatlan sa soer boa, "Tooes, ngaaeng iy wiri tooet sneeyels lea re sa mesdiy wooal sup kowe. Iwe ngoa itey lea ye la iteetdiy suup loebooes we lea iye mele sa tamwaay maelog le looach iyang."

Melwe temeear sa soer boa, "Melwe silmi mele ye itoal boa sneeyels kowe re ma hatawasi koemooeti kowe halach.

Hatlan sa wa soer boa, "Iy sae wa mwooach golae. Maelog we ye hangi sneeyels kowe, ngoa sneeyels kowe re mongoay melwe liiliir. Ilae faal lea ye sa tamwaay maelog le looach iyang."

Ye yolbuw maelog feeafel we boa tea mongoay sneeyels kowe. Sa faed ngoa ye chooaloap faediyal. Melwe seleear sa hamad haleear iy faediyel maelog kowe.

Ralla chog ngoa melwe temeear iir tarmwaal kowe sa kaaengaluur iir mokwe looal boa taeppel taefey sup we ilae be yoh lea be lliy semael yaremat. Iwe ngoa la ruural moa iyang ngoa sa hacchaaeloah iy meeach maelog
we layuur. Paangeear ngoa re saafahooy iy maelog we layuur.

Melwe temeear sa kaaengaluur boa re be la lebae iy maelog we. Re towe hangi boa ye mongoay suup ngoa re de tamwaay iyang.

Iwe re sa loah re sa la lebae iy maelog we.

Wolmwiril chog melwe sa mes maelog mwaal we layuur ngoa tarmwaal kowe re sa ma hammwaley chog maelog feeafel we. Sa faed faed iy maelog we sa wa chooaloap loah layuur maelog. Melwe seleear sa kaaengaluur iir mokwe looal boa re be la ffaegdoh wumwal. Wumwal, re ma feffaeg fadal chog seew faaormel lea be mwomwaay boa re be hasi boa lilliyeear haae pooer. Iwe ngoa iir wumwal, re ma gusuur sneeyels.

Wumwal re ma lliir sneeyels boa re be hangiir ngoa re hasi mokwe pooel sneeyels kowe boa lilliyeear. Be paellengloah tooet semael wumwal ngoa ye loah sa la lliy semal sneeyel kowe ye paelleng tooet.

Iwe melwe seleear sa paaoloah moa irel yaal ma taeptaep sup we liiliil sneeyels. Sa ma iteet loah chog wumwal luwul koemooeti kowe ngoa wumwal kowe re sa lilliir sneeyels. Haraamwo maelog kowe re sa ma daer fadal ngoa tayor suup lea re be mes iyang.

Tarmwaal kowe re sa rraey boa sa chooaloap layuur maelog. Ye chooaloap piipiy kowe re mwooach towa lea mael mwaal, ngoa ye wa chooaloap mele mael feeafel. Tarmwaal kowe re dipili haffagolol maelog.