written
by Alaiseä Iosefa
illustrated by Vernette Miner
O'OTI
E TO'ATOLU
THE THREE GOATS
Sä mau se 'au uso o ni 'oti e to'atolu i
se tasi nu'u tu'ufua. Sä mau 'ilätou i lea nu'u ma le fiafia
lava. Peita'i ina 'ua o'o i le tasi aso, ona fai atu lea o le
'oti matua, "Ö maia nai o'u uso fo'i, tatou ö e sä'ili
se vaomu'a tätou te 'a'ai ai i lenei aso."
Ona ö ai lea o le 'oti la'ititi ma le 'oti
feololo e su'e se vao.
"Uso matua e, 'ua mä'ua mauaina le vaomu'a,"
o le tala atu lea a le 'oti la'ititi.
"I fea?" o le fesili fa'atopetope
atu lea a le 'oti matua.
"I tala atu o le 'auala laupapa, o lo'o
tafe ai se vaitafe i lalo ifo," o le tali lea a le 'oti
feololo.
E lelei lenä, a 'uma ona tätou 'a'ai ona
tätou feinu ai lea i le vaitafe," o le tala lea a le 'oti
matua ma ua foliga fiafia lava. fiafia lava.
"Ae oso atu loa ma le tala a le 'oti
la'ititi, ma fa'apea atu.
"'Oi! na 'ou fa'alogo o lo'o mau se
sau'ai i lalo o le 'auala laupapa. Fai mai o lona ma'oi o 'oti.
'Ou te lë mana'o lä e 'avea a'u ma mea'ai a le sau'ai."
"Se 'aua 'e te popole," o le tala
lea a le 'oti feololo.
"Oi, o leä le uiga o lenä tala, 'aua
le fai tala valea, ö oulua 'ae 'ou fa'atali atu," o le
tali lea a le 'oti la'ititi, ma ona föliga pei o se tagata o
le'ä o'o 'i ai se fa'asalaga.
'Ae lë i 'uma atu le fa'amatalaga a le 'oti
la'ititi 'ae pä le 'ata a le 'oti feololo.
"'Oi 'e te atan Fa'apea ä 'oe se mea
faigofie le fefe," o le tala lea a le 'oti la'ititi, ma
ona föliga 'ua 'ämata ona fa'ali'i.
"Ia, fa'ali'i fa'apea 'ou te le kea
'i ai," o le tala lea a le 'oti feololo.
"Sau lä ta fusu," o le tala lea
a le 'oti la'ititi ma lona loto 'ua na o to'i ma naifi i lona
fa'ali'i.
"Ei! 'ua lava lenä pisa 'ae ö mai,"
o le tala lea a le 'oti matua. "Ö mai tätou o. A fai pea
lo 'oulua pisa, tätou te mömole lava i la fia 'a'ai 'ae o le
lä e tele le vaomu'a i le la itü o le vaitafe."
Na lätou savalivali loa 'äga'i i le 'auala
laupapa.
"O ai lä o tatou e muamua e fai ai le
'aiga o le aoäuli a le sau'ai?" o le fesili fa'atopetope
atu lea a le 'oti la'ititi ma si ona leo 'ua tau lë lagona.
"O 'oe e tatau ona muamua," o le
tali lea a le 'oti matua.
"O! lëai, 'aua le faitala valea,"
o le tali lea loa le 'oti la'ititi ma 'ämata ona tau solomuli
i tua.
'Ae oso atu le 'oti matua ma fai atu, "Va'ai
'oe, fa'alogo lelei mai. Sau, 'e te alu muamua. A vala'au a'e
le sau'ai ona 'e fai lea 'i ai e fa'atalitali la'ititi se'i
alu atu lou uso feololo, e lelei e peti ma mänaia i le 'ai."
Sä fa'apënä loa ona fai e le 'oti la'ititi.
'A'o savalivali atu o ia i luga o le 'auala laupapa, sä fa'alogo
ane 'i ai le sau'ai, i le pä'ö'ö atu o vae o le 'oti la'ititi.
"O ai lea e savali ane i luga o lo'u
'auala laupapa?" ua fesili mai ai le sau'ai ma lona leo
paü lava.
"O a'u," le tali lea a le 'oti
la'ititi.
"O ai oe?" ua toe fesili atu ai
le sau'ai.
"Le 'oti la'ititi," tali a le 'oti
la'ititi, ma lona tino o lo'o tetete i le fefe.
"Ia, 'ua maua la'u mea'ai o le aoaul'i,"
o le vala'au a'e lea a le sau'ai.
"Lëai," ua tali mai ai le 'oti
la'ititi, ma savali lava 'äga'i 'i le isi itü o le 'auala laupapa.
"E sili lou fa'atalitali teisi se'i sau lo'u uso e feololo
atu lona läpo'a, e lelei 'e te mä'ona ai."
"Ia, 'ua lelei, fai lä le tonu lëna,"
o le tala lea a le sau'ai ma ua etoeto ma fa'asusü ona laugutu
i lona laulaufaiva ma fa'atalitali.
E lë i 'umi le te'a atu o le 'oti la'ititi
'ae toe fa'alogo atu fo'i le sau'ai 'ua pä'ö'ö mai se mea i
luga o le 'auala laupapa.
"O ai lea 'ua na solia mai lo'u 'auala
laupapa?" o le fesili lea a le sau'ai.
"O a'u," o le tali lea a le 'oti
feololo.
"O! o 'oe lä lenä e peti ma lelei i
le ai?"
"Oi, 'aua 'e te valea, e sili ona 'e
fa'atalitali tëisi, toeititi taunu'u mai lo'u uso matua. E tino
lelei, ma 'ou te fai atu 'e te fiu e 'ai e lë 'uma."
"Ia 'ua lelei, manuia le malaga,"
tala lea a le sau'ai ma 'ata'ata, ma fa'apea ifo lana tala 'iä
te ia lava, "O! e tatau lava lä ona lava ai lenei vaiaso
i le ali'i lea e mulimuli mai."
E lë i levaleva atu, 'ae fa'alogoina loa
e le sau'ai le patia, patä, patia, patä, o le la'ala'a mai a
le 'oti matua. Na vave loa ona 'e'ë a'e le sau'ai. "O ai
lea 'ua lë mäfaufau ma saga pa'ö i luga o lo'u 'auala laupapa?"
Tali mai le 'oti matua, "E ä? O leä
le mea 'e te mana'o ai?"
"'Ou te mana'o 'iä te 'oe e fai ai la'u
mea'ai o le aoauli," upu lea a le sau'ai. Ma tü loa i luga
ma savali a'e i luga o le 'auala laupapa.
'Ae fai atu le 'oti matua, "Oi, o leä
lä le mea 'ua tuai ai ona 'e sau i luga nei?"
Tamo'e ane loa le sau'ai 'ägai i luga o le
'auala laupapa ma lona loto 'ua tumu i le fiafia.
E tau onoono a'e le ulu o le sau'ai i le
autafa o le 'auala laupapa 'ae tau ai loa le kiki a le 'oti
matua ma fa'asi'ivaelua lana tamo'e i le isis itu o le 'auala
laupapa. Na pa'ü le sau'ai i le vaitafe ma malemo ai. Ona 'a'ai
ai lea o 'oti e to'atolu i le vaomu'a ma le fiafia lava.
Once there were three goats. They were always
hungry, for they couldn't find enough grass to eat.
One day, they saw some beautiful green grass
growing on the other side of a bridge. But under the bridge
lived a monster who liked to eat goat meat for breakfast, lunch,
and dinner.
The goats finally decided they had no choice
but to cross the bridge to the green grass on the other side.
They followed the oldest goat's plan carefully and managed to
trick the monster. The three goats were able to cross the bridge
safely and get rid of the monster forever.
I le tele ma le tele o tausaga 'ua mavae
'a'o le'i lava le mälamalama o tagata e uiga i isi itü o le
lalolagi ma mea o iai, e to'atele ni tagata faimalaga na toe
fo'i mai i se'aai e ta'ua o Pakatata, ma fa'amatala ni tala
e uiga i tagata 'ae maise manu fetolofi, manu felelei ma le
tele o mea sä lätou va'aia po'o ni mea na tutupu 'iä te 'ilatou.
O le tala lä lënei sa faamatalaina e se ali'i
fai'oloa e suafa 'iä Sinapati i ana nö i Pakatata, e uiga i
se tasi o ana malaga.
Ina 'ua foi mai la'u malaga muamua, sä tonu
i lo'u manatu o le'ä o'u nofo lelei i Pakatata mo aso o totoe
o lo'u olaga. Ina 'ua mavae atu ni nai tausaga ona oso mai fo'i
lea 'iä te a'u le fiu i le olaga fïfïlëmü. Ma sä 'ou lagona
le toe fia fo'i atu i le sami. Na 'ou alu loa ma fa'atau mai
ni 'oloa na 'ou mautinoa e taulia pe'ä fa'atau atu i tagata
o isi atunu'u na 'ou fia äsia. Na mätou faimalaga fa'atasi ma
ni isi o tagata fai'oloa mai Pakatata lava. Sä 'ato'atoa lo'u
mäfaufau o ni tagata fai'oloa lelei ma le fa'amäoni ia na mätou
malaga fa'atasi.
Na mätou tülau'ele'ele muamua lava i se tasi
motu tu'ufua ina 'ua mavae se afä sa mätou fetaia'i i le sami.
O se motu matagöfie tele ona o le oneone pa'epa'e manaia i ona
matäfaga, lanulau'ava o ona atu mauga, ma le anoano o lä'au
'aina 'ae maise le leo mälie o le tafe o ona vaitafe laiti.
Na tau fai taufetuli lo mätou 'auva'a ma
tau fua o lä'au 'aina. Sä 'ou le vaai i ni fale po'o ni tagata
i lea motu. Na feoa'i solo lä mätou 'aumalaga 'ae 'ou nofonofo
i lalo o se mea paolo ma ' ai a'u mea'ai na 'ou alu ma a'u.
Na fai sina a'u moe ina 'ua 'uma ona 'ou 'ai. 'Ou te lë iloa
le 'umi na 'ou moe ai. Ina 'ua 'ou te'i a'e, sä 'ou lë lagona
ni leo o la mätou 'aumalaga. Na 'ou tü fa'avave a'e loa i luga
ma 'ou tau vala'au. Peita'i na lëai se isi na tali mai. Na'o
manu felelei ma vaitafe na 'ou fa'alogoina. Na 'ou vaai aga'i
'i le sami, ma 'ou iloa atu ai le va'a fa'ato'ä lilo atu lava
i tafatafä'ilagi.
"'A na iloa lava 'ou te nofo fïlëmü
a'u i Pakatata,'' o o'u mäfaufauga ia na oso a'e i lenä taimi.
Peita'i 'ua lëai se aogä o ia mo'omo'oga.
Sä 'ou savalivali solo ma va'ava'ai se togafiti
po'o se 'auala e mafai ona 'ou sola 'ese mai ai mai lea motu
tu'ufua. Na 'ou a'e i se lä'au umï lava, ma 'ou tilotilo äga'i
i le sami. Na 'ou lë va'aia se mea e tasi vaganä peau o le sami.
Na 'ou fäliu ma va'ai äga'i i uta ma ma 'ou iloa atu ai se mea
pa'epa'e e uiga 'ese lona telë. Na 'ou fa'ävave ifo loa i lalo
mai le lä'au ma tapena 'uma a'u mea ma tu'u i totonu o la'u
'ato ma 'ou savali loa e va'ai po'o le ä lea mea.
Ina 'ua 'ou latalata atu 'i ai na föliga
mai peiseaï o se polo läpo'a lava. Na 'ou ofo i le telë tele
o lea mea. Na 'ou taunu'u atu ma 'ou tagotago fa'aetete 'i ai.
E vaivai ma lämolemole lona tino. Ona o le mauäluga na lë mafai
ai ona 'ou 'a'e ai i luga. Na 'ou savali fa'ata'amilo ai ma
faitau a'u la'a. E tusa e limasefulu a'u la'a fa'ata'amilo i
le tino 'o lea mea uiga'ese.
Na föliga mai o le ä pö 'ae le i goto le
lä. 'Ae na fa'afuase'i lava ona peiseaï ua pogisä le laufanua
na 'ou tü ai. Peiseaï o se ao 'ua na punitia le lä. 'Ae peita'i
e lë o lea. O se manulele mata'utia lona telë na lele a'e i
o'u luga. Na vave ona 'ou manatuaina tala a isi ali'i folau
na fa'amatala, ina 'ua lätou taunu'u atu i Pakatata; tala e
uiga i manulele ofoofogia e ta'ua o Roka (roc). Na oso ifo 'iä
te a'u le manatu o le mea pa'epa'e lea o le fua o le roka.
Na sa'o lava la'u mate, 'auä na lele ifo
le manu ma taoto i luga o le fua. Toeitiiti lava a tü le isi
vae telë o le manu 'iä te a'u. O le telë o le vae e tasi e pei
o se ogälä'au. Na 'ou lë toe fa'atali loa. Na 'ou tago loa i
le 'ie na fusi i lo'u ulu (faufautü) ma tatala 'ese mai, ma
saisai fa'atasi ai a'u ma le vae o le manu, ma lo'u fa'amoemoe
fa'apea e usu 'ese atu le manu i le taeao ma 'ave 'ese atu ai
ma a'u, mai lenei motu tu'ufua. Ma, na taunu'u lava e pei ona
'ou fa'amoemoeina.
I le tatafa mai o ata i le vaveao na soso'o
ai, na lele 'ese atu ai le manu. Na lele mauäluga ma sa 'ou
lë iloa faitau le lau'ele'ele. 'Ua 'ou te'i lava ina 'ua fa'afuase'i
ona fa'aifo i lalo le manu. Ma, semanü a 'ou matapogia. Sä toe
tülau'ele'ele le manu ma sä fa'avave loa ona 'ou tatalaina le
faufautü mai lona vae. 'A'o lë'i matala lelei 'ese le faufautü
'ae toe fa'afuase'i ona toe lele a'e i luga le manu. Na 'ou
pa'ü ma 'ou ta'atia i luga o le palapala. Na 'ou iloa atu se
gata (snake) telë o lo'o ü i le gutu o le roka ina 'ua lele
'ese atu.
Na 'ou tü loa i luga ma ou va'ava'ai solo.
Na o ni gata na 'ou va'aia o fetolofi solo i lalo o ma'a ina
'ua lagona le 'apatä o 'apa'au o le roka. E lë gata i leä, o
le vanu na 'ou iai i totonu, o se vanu väiti; ma, o ona autafa,
o mauga maualuluga e o'o atu lava i ao, 'o ö lätou tumutumu.
Na 'ou lë iloa pe fa'apëfea ona ou sao 'ese mai lea vanu, ona
e si' omia i maugapapa.
Nä 'ou fealualua'i solo ma fa'asolosolo o'u
mäfaufauga, "'Ailoga 'ua sa'o lo'u tu'ua o le motu tu'ufua."
O o'u mäfaufauga ia na oso ane i lea taimi. Peita'i na o'u va'aia
le anoano o Taimane i luga o le fogä'ele'ele. Na fa'atumulia
a'u i le fiafia 'ae peita'i na vave fa'amutaina ona o le tele
o gata fe'ai na 'ou va'aia. O ni gata uiga 'ese lo lätou läpopo'a,
ma le 'u'umi. E faigöfie i se gata la'ititi ona folo 'ätoa se
elefane. 'Ae ui i leä, na 'ou saogalëmü ona a o'o i le ao ona
lalafi lea o gata ona o le fefefe i le roka, 'ae a o'o i le
pö ona fa'ato'ä ö mai lea i fafo.
A latalata mai le pogisä ona 'ou alu lea
i totonu o si ana la'ititi ma 'ou fa'apupu'u ai. O le taimi
lenä e 'ai ai sina väega o a'u mea'ai na totoe. Na lë mafai
ona 'ou moe ona o lo'u fefe. Na 'ou fa'alogoina le fetägisi
ma le fetolofi o gata i totonu o le vanu. 'Ou te fa'atalitali
lava se ia 'uma le vavaö ma le pisa o gata ona 'ou iloa lea
'ua ö 'uma i ö lätou lafitaga ona 'ou fa'ato'ä alu ane lea i
fafo.
Na 'ou fealualua'i solo ma 'ou tau atu i
le tele o taimane. Sä 'ou tavae 'eseina ma le fa'alavelave i
lo'u 'auala. Ona o lo'u vaivai ma le fia moe na 'ou nofonofo
ai i luga o se ma'a ma 'ou tautulemoe ai. E le'i ' umi lava
'ae fa'ate'iina a'u i se mea na pa'ü ifo mai le vanimonimo,
ma ta'avalevale ane i o'u tafatafa; o se fasi povi na pa'ü ifo.
O le taimi lea na 'ou manatua ai tala a ni
isi o seila e uiga i le vanu e fau ai le tele o taimane. Na
'ou fa'apea o ni tala fatu 'ae o lenei 'ua fa'aalia o ni tala
moni lava. Na 'ou manatua ai se tasi tala e uiga i fai'oloa
popoto. I le talu mai le taimi na taunu'u atu ai nei fai'oloa
ma lätou mauaina lenei vanu, fai mai lätou te fetogiina ni 'a'ano
o manufasi i totonu 'ae ö atu 'äeto ma toe la'u a'e i luga e
fafaga a'i a lätou toloa'i. E fepi'iti ane ai la ni taimane
i a'ano o manufasi. A ö a'e 'äeto i luga ona ö atu lea o nei
ali'i ma tutuli 'ese latou mai o lätou ofaga 'ae 'ave ma'a taimane.
Na 'ou gäoioi fa'avave loa i lea taimi. Na
'ou tufiina ane ni taimane läpopo'a lava ma fafao i la'u 'ato
ma fusi i lo'u sulugätiti. Sä 'ou tago loa i le fasi posi ma
fusi mau i lo'u papätua. Ina 'ua mäe'a lea, sa 'ou ta'oto faö
loa fa'asaga i le palapala ma fa'atalitali ai le taimi e lele
ifo ai se 'Äeto ma ü le 'a'ano manufasi ma 'ave ese atu ai a'u
mai lenei vanu. E lë'i 'umi lava 'ae 'ou fa'alogoina loa le
'apatä a'e o 'apa'au malolosi o se 'Äeto. Ua ia ü le 'a'ano
manufasi na saisai i lo'u papätua ma 'ave a'e ai a'u i luga.
Na lele a'e i luga le 'Äeto ma fa'apa'u ifo a'u i lona ofaga.
Na 'ou fa'alogoina le taufe'ei ma taufetuli ifo o fai'oloa ma
tutuli 'ese 'Äeto mai le ofaga. 'Ua tete'i si 'auali'i ina 'ua
taunu'u atu o o'u iai i totonu o le ofaga. Sä matuä lë malilie
le 'auali'i. Na oso mai le tasi o 'i lätou ma fai mai, "o
le mea lea 'ua 'e faia o lou taumafai e gaoi a mätou taimane."
'Ae 'ou tali atu, "ana 'outou iloa puapuagä na o'o 'iä
te a'u atonu e maua e 'outou le agaga alofa. O le itü i taimane,
e fiu e lava taimane pito i telelë nei mo 'oe ma au ü."
Ma 'ou fa'aali atu loa taimane i lenei 'auali'i. Sä lätou 'ave
loa a'u 'i le mea o lo'o lätou tölauapi ai.
Ua uma ona vaevaeina lelei ofaga ta'itasi
a alii faioloa, ma o taimane 'uma lava e maua i le ofaga a le
tagata ia, o ana lava na taimane. Na 'ou fai atu i lë e ona
le ofaga lea na fa'apa'ü i ai a'ü, e 'ave 'uma ma ia ni taimane
e mana'o ai. 'Ae peita'i na ia 'aveina na'o le ma'a pito i sili
ona läpo'a. "O le ma' a taua lënei 'ou te mau'oloa ai,
'ou te lë toe gäoioi fo'i e fai se fe'au e tasi," o le
tala lea a lea alii ma lona loto fiafia. Na mätou ö loa i lalo
i le mea o lo'o taula ai le va'a o le 'aufai'oloa ma mätou folau
'ese atu. Na mätou taunu'u atu i le tasi motu ma fa'atau mai
ai le tele o ni isi o ä mätou oloa, i le tasi o a'u taimane.
Sä tele fo'i la'u tupe fa'asili na maua ina 'ua toe fa'atau
atu ia 'oloa i ni isi tagata, i motu na mätou afe i ai.
Mulimuli ane, ua mätou taunu'u mai iinei
i lo mätou atunu'u moni. Na 'ou fa'avave loa ona 'ou sau 'i
Pakatata. O le mea muamua na 'ou faia o le tu'uina atu lea o
ni väegätupe ma tagata matitiva. Ona 'ou nofo fiafia loa lea
ma fa'aaogä le isi väega tele o le 'oa semanü e 'uma ai lo'u
ola.
This is a story about a sailor named Sinbad.
He lived in a country called Baghdad. When Sinbad returned from
one of his adventures, he told his friends about the time he
was left alone on an uninhabited island. The only way he was
able to escape the island was by tying himself to the leg of
a monstrous bird. And before he realized what he had done, he
was in a valley filled with diamond. Sinbad also told aloout
getting out of the valley of diamonds, and how he was rescued
by men who were looking for diamonds. When he arrived at home
he was a rich man. So, he gave some of his money and goods to
the poor people.
After Sinbad returned home safely he decided
to stay home for the rest of his life. However, he still felt
the desire to go back for another trip to find new adventures.
He couldn't overcome his love for the open sea, and each time
he came back from a trip thinking he would stay, he ended up
going off on another voyage before long.
Manatua fo'i le 'amataga o le lalolagi, ma
le lolo, ma Noa ma lona va'a? Manatua fo'i le anoano o manu
'ese'ese na 'ave e Noa i lona va'a? Ioe, na 'aveina fo'i e Noa
o se Moa ma se 'Äeto. 'Ae ina 'ua mavae la le lolo, ua tatalaina
atu e Noa manu 'uma i le fogä'ele'ele mätütü. Sä iai le Moa
ma le 'Aeto fa'atasi ma isi manu. Sä lë mafai e le Moa ma le
'Äeto ona felelei.
I le tasi aso 'a'o savalivali atu le 'Äeto
i le vaomatua, sä ia mauaina ai se nila fa'atauläitu. Na fa'aaogä
e le 'Äeto lea nila, ma su'i fa'atasi ai ona fulu. Sä mafai
ai loa e le 'Äeto ona lele a'e i le 'ea. 'Ae tälofa i nai ana
uö o Moa o lo'o savalivali pea i luga o le fogä'ele'ele. Na
lele a'e le 'Äeto i luga tonu lava o ana uö o Moa, i le tasi
taeao ma vala'au atu. "Tälofa."
Sä tëte'i moa ina 'ua lätou va'ai atu i la
lätou uö o 'Äeto o lele a'e i luga. Ona oso ai fo'i lea o le
fia felelei atu o moa e faifai mea fa'atasi ma le lätou uö.
"Hei, na fa'apëfea ona e lele atu 'i le 'ea?" na vala'au
atu ai le tasi moa. "Sä 'ou fa'aaogäina le nila fa'atauläitu
lea." o le tali leä a 'Äeto. Ona toe vala'au atu lea o
le i si moa e togi mai le nila se i su'i ai o lätou 'apa'au.
"Lëai, e lë togi atu na le nila ne'i te'i 'ua 'outou tia'iina
le nila." o le tali lea a 'Äeto.
"Lëai, o le'ä mätou tausi fa'alelei
i lau nila fa'atauläitu," o le vala'au ätu lea a le i si
moa.
Sä lele 'ese atu le 'Äeto mai le mea o iai
moa. I le taeao na soso'o ai sa toe lele ane ai fo'i le 'Äeto
fa'alialia. Sä toe vala'au atu fo'i 'i ai le tasi moa e togi
ifo lana nila fa'atauläitu se'i su'i ai ni ona 'apa'au. Ona
togi ifo lea o le nila, ma le 'upu a 'Äeto e lë toe lelei la
lätou uö pe'ä leiloa le nila fa'atauläitu. Sa tali atu moa,
o le'ä lätou tausi fa'alelei i le nila. Sä 'ämata loa ona su'i
'apa'au o le moa muamua. Ina 'ua latalata ona 'uma sä taufetuli
atu i si moa e taufao le nila lätou te fa'aaogäina. Peita'i
na oso le moa lea na iai le nila 'ae pa'ü 'ese atu le nila fa'atauläitu
ma leiloa ai. Sä 'ämata loa ona sua e moa le 'ele'ele e tausu'e
ai le nila. Sa usu mai le 'Äeto e 'ave lana nila i le taeao
na soso'o ai. Ina 'ua fa'alogo atu moa i le 'apatä mai o 'apa'au
o 'Äeto alu loa la lätou tuli lalafi i fa'apüloulou ma lalo
o lä'au. Sä lë va'aia e 'Äeto se moa, ona toe lele 'ese lea.
'Ae toe sau le tuli a moa i fafo ma save'u ma sua le 'ele'ele
i le tau su'eina o le nila fa'atauläitu.
E o'o mai lava i nei ona pö o lo'o su'e lava
e moa le nila fa'atauläitu. O le mafua'aga lea e va'aia ai moa
o lo'o sua le 'ele'ele i aso 'uma.
In the beginning, long, long, ago, the eagle
and the chickens were friends. The eagle couldn't fly, and he
spent his time on the ground with his friends, the chickens.
One day while the eagle was walking in the
forest, he found a magic needle. With this Magic Needle, the
eagle was able to sew his feathers together, making his wings
strong so he could fly. The eagle proudly flew over his friends,
the chickens. When the chickens saw the eagle, they asked, "How
did you get up there?"
The eagle responded, "I used this Magic
Needle." When the chickens asked if they, too, could use
the needle for their wings, the eagle said, "Oh, no. You
might lose my Magic Needle."
"No, we won t. We'll take good care
of it", answered the chickens. At last, the eagle dropped
his Magic Needle down on the ground for the chickens.
The first chicken grabbed the Magic Needle
and started to sew his feathers, but before he was finished,
he dropped the needle in the dirt. Oh, no! The needle was lost.
All the chickens rushed over and tried to find the needle, digging
in the dirt.
The next day, the eagle flew over, and all
the chickens rushed to hide under the trees. And to this very
day, when eagles fly over, chickens will run and hide. And when
the eagle leaves, the chickens will come back out again and
start digging in the dirt, still looking for the Magic Needle.