skip to main contentPREL Logo
About PREL Products Opportunities News & Events Pacific Service Region PEC
PREL Logo
Home Search PREL a green bullet Educational Services a green bullet AskPREL a green bullet Site Map a green bullet
PREL Logo      
PDF version (84k)

written by Hanover Ehsa

designed and illustrated by J. S. Santos


Mahs mahs mie kitik men oh pworu men kin mihmi wasahkis oh pil imwanikipene ehu ihmw. Ehu rahno ira ahpw kilikilengiei nan sedo, pohn ngalangal oh pohn sed mwele, ira ahpw lemehda irahn kohla laid.

"Nahn," pworuo nda, "kohwei kowe pekihdo neihn kieil nah naiko pwe kitahn laidiki."

"Eri ahpwite mwahula pwe neihn kieil nah naik ko me kaselel ," kitik nda. Kitik eri kohla rehn kieil ih eri peki rehn kiel nah naik ko.


"Kiel, ke sohte kak menlau kihdo mahs noauhmu naik kan pwe ngehi pworu en laidiki?"

"Mwahu, mwahu," kieil sapeng, "ale wahda naik kan koaros kumwa laidiki."

Kitik eri wahda naik ko ih kohla rehn pworu ira eri samwalahr nan sedo. Aka, ira wie lalaid oh uho id ah ira pwur; wa kiden mwahmw. Eri me pworu koledi ko me laud ah me kitik koledi ko me tikitik. Ansou me ira lel ni oaroahro ah pworuo ndahng kitik en kapwurehla neihn kiel naik do oh iangahki kene mwahmw.

"Kahpw ndahng kieil me ngehi me koledi me laud kan," pworu nda.

Kitik kouruhr nan kapehde ih wisikida samwalahr. E wie titihrereng kohla oh lel rehn kieil ih nda ehu soahng tohrohr.

"Ka, kumwa mehd pitipitin laid!" kieil nda. E inenen peren pwe e pil pahn iangehr sali rahno.

"Ihmwo," kitik nda, "se me pil paiamwahu rahnet!" Ih ere kilahng kenen kieil mwahmw oko ahpw pil ndalahng me ihme koledi me laud ko. Kitik pwurala rehn pworu, pworu kohkedier ara mwangas en kei de wisoar. Pworu ahpw nda, "Kita kohla duhdu."

"Okehi, mwahu," kitik sapeng. Ira kohla nihpilo ira wie wisiwisoar mwangas ah kitik pa kilangada ngenin kipar ieu nanpilo ih eri ndahng pworu eh duhdihla kihda pwe irahn kang. PWORU en duhdihla oh dehmseli oh pwang pwe sohte mwahn kipar ieu. Ahri kitik uhd duhdi ih pil dehmseli oh pwang.

Pworu kapitada kisin pwoaren mese ko ansouo ih kilangada kiparo eh wih weiweitahta nan kiparo pohn pilo.


"Nahn," pworu nda, "iet kanata kiparen."

Kitik kilengdahla ih ndahng pworu en dauridi. Pworu eri douda. Eri ehu eh kin kerepdahla ah ehu rirri kin pwupwisang. E ahpw kin ndadieng kitik:

"Kihpene sendih kan pwe I pahn pwuredi ahpw pwurehng ale."

Ah kitik kin alehte ih kangala. Kedekede oh nekila rirrin pworu kau; enge kohte me luhwe. Pworuo ahpw pwopwidi pah ih idek rehn kitik ia rirri ko ah kitik nda me e kangalahr. Eri dahme e pahn uhd wia pwe e pihlo sohte kak pei pwe solahr rirrin.

"Na kowe uhd douda kowe kihdi keneta kipar," pworu ndahng kitik.

Kitik douda nan kiparo soh me mwadang duwe. Ahpw ansou me e lel ni kipar mato, e dolungada ih kangkang; sohte men kesedieng kenen pworu Ahri pworuo nda, "Nahn, menlau kesehdi kenei ehu."

Ah kitik kin ale ehu ih kang oh poahriki ahpw kesedieng rehn pworu.

"Nahn," pworu kin nda. "Ia duwen omw kangehr oh irisiki nan kahuemwen ah kahpw kihdo I en kang?" Ari kitik kin mehdek nan kiparo.

"Kihdo kenei me mwahu," pworu peki.

Kitiko alehte ehu kipar ih mwutikidieng pohn peuwin pworuo ih eri lupwungmasala ansou reirei. Kitiko eri doudi ih kohkohla ni imwarao, lemeleme me pworuo melahr. Ih eri meirla. Lel nan lukopenpwong ah kisin keteu ieu ahpw mwer. Mwurihsang ah pworuo kehlailada ih eri kerekerepila ni imwarao. Lapalahn doahk laud me e wia pwe ia duwen eh kerepiki enge kau? Ahpw e lel ni ihmwo ih pidolong nan ah pereo ih pil meirla. Lel ni menseng kitiko pirida in kohla kilenglong nan pereo, ekei , pworu mehlahn wonohn. Ahri e likamwadahte ih idek: "Wei, ke samwodohr?" Ah pworu sapeng me iei. Ira eri pil mihimipene lao sendi pworu ko pwurehng osehng. Met a ahpw lemedahr en kemehla.

Ah pworu sapeng me iei. Ira eri pil mihimipene lao Sendin pworu ko pwurehng osehng. Met e ahpw lemedahr en kemehla kitik pwe e me mwersuwed. E ahpw ale sahl ieu ih wiahda insar de mol oh kihdieng nan welindipw ieu palahsang imwarao. Ih pwalangpeseng mwangas ieu ih kiheng nan insaro. Pelien mwangas oko wekidekida pwehn sansalehng

mesen kitiko. Ih ere ale imwin sahl lepio wahla ih mwohndi kawaieng ni sendinneh ko. E ahpw ndahng kitik ira en soai mahs.

"Na kowe mahs tepida ah I ahpw pahn pelian ahmwen," kitik nda.

Eri ahpw mwohn pworu eh pahn soai e nda, "Kitik, ke sohte kin iouki kenei mwenge. Dahme kahrehda?"

"Mwengehda, mahi?" kitik idek.

"Soh."

"Sehu?"

"Soh."

"Ah, uht?"

"Soh."

"Pweinaper?"

"Soh."

Ah soangen mwengehda me ke kin kang me I sohte ndahda?" kitik nda. "Ih mwenge me ke kin kang kan me I pil kin iouki."

"Ehng," pworu nda, "ahpw mie ehu me I keieu iouki me ke sohte nda pwehki ke sohte iouki."

"Mehn ia?" kitik idek.

"Ah mwangas, " pworu nda. E saikinte tok ah kitik pa werkihda:

"Ih me I keieu kesempwalikien men, mwangas. I uhdahn iouki soangen mwangas koaros."

Ahri pworu nda, "Na kohla kowe wahdo keneta mwangaso nan welindipw me mi palien imwatah."

Kitiko eri kohla wasa me pworuo nda en kohlaieo. E ahpw idek, "Ia wasa?"

"Keiweikis," pworu nda. E ahpw onopadahr nah sahlo.

"Ia?" kitik pil idek.

"Kaidehn men," pworu nda, "keilongewei kowe pahkpeseng welindipwen kowe kilengdieng."

Kitik keilongalahte ih pahkpesengete welindipwo ih kilangada mwangas oko. E itiekdihlahte kasaing pworu eh sereki sahlo e pa teng ni tepinweren kitiko. Kitik pa weriwer ah pworu ahpw nantiheng eh waik sahlo lao kitik pa pinipintat mwahl oh ih mehla.

  1. Mehn ia me tepin pwarada de wiawi nan koasoaiet, oh mehn ia me wiawi mwurihsnag oh mehn ia me keie mwuhr? Ntingihdi nempe me pahn kasalehda dahme wiawi mahs oh dahme wiawi mwuhr. Nempe ehu pahn kasalehda me tepin wiawi nan koasoaiet. Nempe eisek ehu pahn kasalehda me keieu mwuhr.

____    Pworu douda nan kiparo rirri ko eri pwupwisang.

____    Kitik kohla rehn kieil ih pekihda nein kieil naik ko.

____    Kitik ih pworu kohla laid.

____    Kitik kilangada kipar ieu nan pihla ih ndahng pworu en duhpada.

____    Kitik katehki pworu ehu kipar oko pworu eri lupwungmas.

____    Kitik kohkohla ni imwarao.

____    Pworu wiahda lidip de mol pwe en kemehla kitik.

____    Kirrin pworu ko pil pwurehnd oseh ng.

____    Pworu ndahng kitik ira en soai.

____    Kitik kohla ih rapahki mwangas me pworu kihdi nan welindipwo.

____    Pworu sereki sahlo kitik eri lohdi ie.

  1. Ntingihdi koasoaiet ni pein omw lokaia. Ntingihdi ni duwen omw pahn koasoaiahieng emen aramas tohrohr.