Imwilahn
Koadoak Pen Pepper
written by Kolden Manuel
illustrated by Joy Goodenow
Mei pwopwoud ehu me nainekihda seri kei.
Rahn ehu ohio kohla laid oh sohte pwurodo. Rompe ahpw wiawiher oh
sohte dierek, were pwohto me dierek ah paliwereo soh. Nein ohlet
meseniho me uhd apwaliher peneinei wet. Sapwerailo me inenen tikitik
mehlel. Pwutako ahpw rongadahr duen Pepper oh eseier me Pepper inenen
pweida mwahu Pohnpei. Peneinei wet ahneki kahpwal laud ong rapakida
kisinmwenge oh likou ape.
Pwutak laudo me adaneki John ahpw kohlahr Punso
oh aleier kaweid en doadoahk wet oh mwuri wasahn wia doadoak wet
ahpw dierekdahr. Wasa me dierekdahr pwehn wia mwaht wet ie karani
ahl, pwel mwahu, salehng ketipin oh sohte tuhke laud tohto loale.
Peneinei wet ahpw miniminpener oh wia doadoahk
wet, pwutak kan mwet oh lopukedi tuhke laud kan ah serepein kan
oarkid oh isikala oh kihpene pehs en kisinieio pwehn wia mehn
koiasi. Doadoahk laud wet wiewiawikiher erein rahn tohto ahpw
nekier.
Nan mwaht wet ahpw sosohngdier oh katar ahpw
koaunoppenehr, katar pwudat kohsang nan sapwen Ohpis. Do adoahk
laud oh apwal ehu met pwehki re kin wa nan udada oh wasa pwelmatak.
Tohn peneineio koaros iang sewese.
Mwurin katar kan ahr elngekpenehr rahpw tapiadahr
weirada pwoar akan oh poadokedier katar kan loale. Pwehki Pepper
ah pil duehte tuhke teikan me anahne kisin mwenge, koaunopadahn
kenerail mwenge pahn wiawi mwurin met. Tuhke sohte kin kang rais,
de mwahmw duete aramas, ah re kin kang mwoasoangot en tuhke, maten
mahn de me mour teikan. Rien John serepein kan pahda oasen ihmw
ah pwutak-kan paltuhke oh kawada ihmw wet. John peneinei wet ahpw
audekila ihmw wet dihpw, pwisehn mahn oh dipen rasaras ape. Ni
ansou me re mwoasoangotala rahpw uhd serdiong ni tapin poaden
pepper kan.
Mwurin met peneinei wet ahpw tepdahr poadokedi
pepper en poad kan (cuttings). John iangada wahwah ohl emen
kohla kolonia ale pepper en poad kan. En John peneinei me miniminko
inenen kasikasik iahd John pahn pwurodo. John pwurodo mwirin souas.
E lelete ni ihmwarailo ah lapalahn keteu ieu pa mweredi oh emente
ahpw ale a mehn poad oh poadokedi ni tapin katar akan. Re sarepedi
pwukel pahieu nan pwehl a pwukel riau pohn pwehl. Mwurin poad a
nedier rahpw kukehr oh lemedahr ren mwenge liki, pahn maram lingaling.
Re sohte anahne lamp pweki lingen maramo me lingamwahu.
Mandahn rahno John ahpw lemedar ren mwemweit
nansed, (picnic) met wiawi pwehn kasaladak irail sang doadoahk
laud en nansapw. Ni ansou me re lel ni dekeo (kehlauau) re laidehr,
sasmi oh mwohn ahr pahn mwesel John ndahiong seri koaros en kohla
rik koatop. Irail koaros perenki oh rikadahr koatop riepwki samwa,
rahpw wahlong ehrehr nansapw oh kiheng ekei nan drom an ekei re
sarepediong nan tapin pepper kan.
Pwaihnpene
poahdakan.
Mwurin week kei rahpw toukehr pilen koatop
pwukat oh widekiongehr limwahn tapin pepper kan. Peneinei wet saikinte
pwainda koiasi pweki arail wie doadoahkki koiasi me kosang ni mahn
oh tuhke kan (Organic Fertilizer).
Pepper kan doudahr oh rarahnpesengier ni poad
en Pepper kan. Mwurin met wah kan pahn dondolsang pwehn kiheng
paliwar en peppero en keirda mwadang oh kehlail. Wahn tuhke wet
me tikitik oh kin usang ni kirikir en tuhke wet. Ni ansou me re
kin pwulopwul re kin poh oangoahng. Ah ni ahr laudla pohntehndipw
green marara kin uhd weliandi.
Mwurin sounpwong silisek weneu dauliher, pepper
kan ahpw wahdahr oh solahr me dolungasang pweki paliweren peppero
kehlailehr. Re dolungehr pepper ko oh kihong nan ehd me arail
nohnoh kisang emen rie ohl. Re audehda ehd tohto. Tohn peneinei
wet ahpw amwiredier oh netkihlahr wiahda tala epwiki ($100.00)
John alehda nein ah nohnoh ainpwoat ehu oh iangahki naip en lop
pepper riopwoat. John kiheng nein rie serepein ko ekis, pwainla
pweinen daksi oh luhe kan re nekidala nan bank. John alehier pwuken
Bank ehu oh mweselier kolahng ihmwarailo. Ni ah lel ni ihmwo koaros
peren pwehki irail koaros ale pweinen arail doadoahk laud.