skip to main contentPREL Logo
About PREL Products Opportunities News & Events Pacific Service Region PEC
PREL Logo
Home Search PREL a green bullet Educational Services a green bullet AskPREL a green bullet Site Map a green bullet
PREL Logo      
PDF version (260k)

Imwilahn Koadoak Pen Pepper

written by Kolden Manuel
illustrated by Joy Goodenow


Mei pwopwoud ehu me nainekihda seri kei. Rahn ehu ohio kohla laid oh sohte pwurodo. Rompe ahpw wiawiher oh sohte dierek, were pwohto me dierek ah paliwereo soh. Nein ohlet meseniho me uhd apwaliher peneinei wet. Sapwerailo me inenen tikitik mehlel. Pwutako ahpw rongadahr duen Pepper oh eseier me Pepper inenen pweida mwahu Pohnpei. Peneinei wet ahneki kahpwal laud ong rapakida kisinmwenge oh likou ape.

Pwutak laudo me adaneki John ahpw kohlahr Punso oh aleier kaweid en doadoahk wet oh mwuri wasahn wia doadoak wet ahpw dierekdahr. Wasa me dierekdahr pwehn wia mwaht wet ie karani ahl, pwel mwahu, salehng ketipin oh sohte tuhke laud tohto loale.

Peneinei wet ahpw miniminpener oh wia doadoahk wet, pwutak kan mwet oh lopukedi tuhke laud kan ah serepein kan oarkid oh isikala oh kihpene pehs en kisinieio pwehn wia mehn koiasi. Doadoahk laud wet wiewiawikiher erein rahn tohto ahpw nekier.

Nan mwaht wet ahpw sosohngdier oh katar ahpw koaunoppenehr, katar pwudat kohsang nan sapwen Ohpis. Do adoahk laud oh apwal ehu met pwehki re kin wa nan udada oh wasa pwelmatak. Tohn peneineio koaros iang sewese.


Mwurin katar kan ahr elngekpenehr rahpw tapiadahr weirada pwoar akan oh poadokedier katar kan loale. Pwehki Pepper ah pil duehte tuhke teikan me anahne kisin mwenge, koaunopadahn kenerail mwenge pahn wiawi mwurin met. Tuhke sohte kin kang rais, de mwahmw duete aramas, ah re kin kang mwoasoangot en tuhke, maten mahn de me mour teikan. Rien John serepein kan pahda oasen ihmw ah pwutak-kan paltuhke oh kawada ihmw wet. John peneinei wet ahpw audekila ihmw wet dihpw, pwisehn mahn oh dipen rasaras ape. Ni ansou me re mwoasoangotala rahpw uhd serdiong ni tapin poaden pepper kan.

Mwurin met peneinei wet ahpw tepdahr poadokedi pepper en poad kan (cuttings). John iangada wahwah ohl emen kohla kolonia ale pepper en poad kan. En John peneinei me miniminko inenen kasikasik iahd John pahn pwurodo. John pwurodo mwirin souas. E lelete ni ihmwarailo ah lapalahn keteu ieu pa mweredi oh emente ahpw ale a mehn poad oh poadokedi ni tapin katar akan. Re sarepedi pwukel pahieu nan pwehl a pwukel riau pohn pwehl. Mwurin poad a nedier rahpw kukehr oh lemedahr ren mwenge liki, pahn maram lingaling. Re sohte anahne lamp pweki lingen maramo me lingamwahu.


Mandahn rahno John ahpw lemedar ren mwemweit nansed, (picnic) met wiawi pwehn kasaladak irail sang doadoahk laud en nansapw. Ni ansou me re lel ni dekeo (kehlauau) re laidehr, sasmi oh mwohn ahr pahn mwesel John ndahiong seri koaros en kohla rik koatop. Irail koaros perenki oh rikadahr koatop riepwki samwa, rahpw wahlong ehrehr nansapw oh kiheng ekei nan drom an ekei re sarepediong nan tapin pepper kan.

Pwaihnpene poahdakan.


Mwurin week kei rahpw toukehr pilen koatop pwukat oh widekiongehr limwahn tapin pepper kan. Peneinei wet saikinte pwainda koiasi pweki arail wie doadoahkki koiasi me kosang ni mahn oh tuhke kan (Organic Fertilizer).

Pepper kan doudahr oh rarahnpesengier ni poad en Pepper kan. Mwurin met wah kan pahn dondolsang pwehn kiheng paliwar en peppero en keirda mwadang oh kehlail. Wahn tuhke wet me tikitik oh kin usang ni kirikir en tuhke wet. Ni ansou me re kin pwulopwul re kin poh oangoahng. Ah ni ahr laudla pohntehndipw green marara kin uhd weliandi.


Mwurin sounpwong silisek weneu dauliher, pepper kan ahpw wahdahr oh solahr me dolungasang pweki paliweren peppero kehlailehr. Re dolungehr pepper ko oh kihong nan ehd me arail nohnoh kisang emen rie ohl. Re audehda ehd tohto. Tohn peneinei wet ahpw amwiredier oh netkihlahr wiahda tala epwiki ($100.00) John alehda nein ah nohnoh ainpwoat ehu oh iangahki naip en lop pepper riopwoat. John kiheng nein rie serepein ko ekis, pwainla pweinen daksi oh luhe kan re nekidala nan bank. John alehier pwuken Bank ehu oh mweselier kolahng ihmwarailo. Ni ah lel ni ihmwo koaros peren pwehki irail koaros ale pweinen arail doadoahk laud.