NGARA
NG OUSBECH
A TELUNGALEK?
written
by Riosang Salvador
illustrated by Joy Goodenow
Beldekiel
a Tekoi
NGARA
NG OUSBECH A TELUNGALEK
Kall
Blai
Bail
Klikiid el Eolt
Ulekerreu
Betikerreng
Ultuteled
Belkul A Omerelled
KALL
Mlechesii a kerebai (line) er a eungel a eim
(5) el kakerous el kall. Ke ngmilt a diak el odoim me a diak el
ongraol.
| olechotel: |
ongraol
telngot
cake
diokang
kukau |
odoim
bisech
mame
mengur
nappa |
salad
bobai
demok
babii
ngikel |
Mluches a ngklel aika el eim (5) el kall:
olechotel: kukau
| 1.
____________
2. ____________
3. ____________
4. ____________
5. ____________ |
|
Mluches a nger er a aika el ker:
Ke lmuches er a eungel a ker (questions).
olechotel: Ng ngara el charm a kot el soam?
Ng kot el soak a malk.
1. Ng ngara el ongraol a kot el soam?
2. Ng ngara el odoim a kot el soam?
3. Ng ngara el iasai a kot el soam?
4. Ng ngara el rodech a kot el soam?
5. Ng ngara el kliou a kot el soam?
Monguiu aika el uldasu (sentences) el ngar
er a eou. Msiik a ungil el tekoi el mo churrungel aika el uldasu
(sentences). Ke meluches er a bebul a kerebai (line).
olechotel:
A telngot a ta er a bedengel a ongraol.
telngot nappa mengur
1. A kangkum a ta er a bedengel a _____________.
ongraol odoim kliou
2. A tuu a dirrek el _____________.
rodech odoim ilumel
3. A uldekdak el rodech a sebechel el mo _____________.
odoim ongraol salad
4. A _____________ a sebechel el odoim.
demok salad cake
5. A _____________ a sebechel el kliou
cake ongraol ngikel
Msiik me a lechub e mluches a llecheklel (picture)
aika el kall. Mngai el mereked er a bebul a ngklel.
kliou
| ongraol
rodech
odoim |
salad
llumel |
BLAI
Mluches
a ngklel aika el kakerous el blai.
|
|
______________
______________
______________
______________
______________
______________
______________
______________ |
Mluches a nger er a aika el ker el beldukl
er a eou. Ke lmuches er a eungel a ker (questions).
olechotel: Ng ngara mle kot el blai er a irechar?
Ng ii.
1. Ng ngara a edei el tekoi el lomdor er kid
a blai el kirel?
2. Ng ngara a kot el mesisiich el blai er a
chelechang?
3. Ng ua a ngara a ungil blai er a eolt?
Mluches a kesengil e ng edei el klekedall el
dousbech el omekedechor a derta er a aika el blai el ulecholt
er a eou.
olechotel:
|
|
1.
risois
2. chelechol
3. bad
1.
2.
3.
1.
2.
3.
1.
2.
3.
1.
2.
3.
|
BAIL
Monguiu aika el derta el uldasu (sentence)
el ngar er a eou.
Mngilt a ungil el tekoi el mo churrengelii a ta el uldasu.
Mlechesii a tekoi er a bebul a kerebai (line).
olechotel : A lemekeald e a resechal a ungil
el ousaker
a) ousaker b) pajama c) ikrel a bail
1. A lechull e a resechal a ungil el oubail
a _____________.
a) ikrel a bail b) ousaker c) mekedeb el subong
2. A resechal er a irechar a ulusbech a _____________.
a) usaker b) subong c) ikrel a bail
3. A redil er a irechar a ulusbech a _____________.
a) cheriut b) tellemolem c) pajama
4. A lechull e a redil a ousbech a _____________.
a) tellemolem b) cheriut c) saeang
Mluches ngklel a bail el ousbech a resechal.
Kuk mluches aike el ousbech a redil. Ke lmuches er a eungel a
llecheklel a redil me a sechal.
| sechal
1.
2.
3.
4.
5. |
redil
1.
2.
3.
4.
5. |
Molasem el onger aika el ker el ngar er a eou.
Ke meluches a nger er kau el cherrungel el uldasu.
1. Ng ngara a edei el ultutelel a bail?
2. Oingera e ke ousbech er a bail er a cheliuaiu?
3. Oingera e kede ousbech er a cheriut er a
chelechang el taem?
4. Oingera e a Limei a oubail er a tellemolem?
Merang me a lechub e ng klsuul (True or False).
Mngilt a nger er kau e mluches er a kerebai (line).
olechotel: A bail a melenget er kid er a kelekolt.
merang
1. A bail a melenget er kid er a kleald. ____________
2. A bebil er a bail a melenget er kid er a
ses el eolt. ____________
3. A bail a melenget er kid er a charm. ____________
4. A bail a kmal di kirel el besiich. ____________
5. A bail a di dousbech el mechiuaiu. ____________
Molilt a ngklel aikal el bail el beldukl er
a katur. Ke luchesii a kelel a balech el ngar er a ngakl el mo
er a bedengel a bail.
| 1.
cheriut
2. tellemolem
1. chelechedal a bail
2. ikrel a bail
3. usaker
4. saeng
5. subong
6. pajamas |
|
KLIKIID
EL EOLT
Activity I
Mluches a eim (5) el urreor el moruul el mo omekbeches er a eolt.
Olechotel: Mengubel a bedeng el ralm er a kliokl.
1.
2.
3.
4.
5.
Activity II
Mngilt a ngklel a klalo el omuchel a mekngit el eolt.
Mluches a chaibibeob el meliuekl er ngii.
Olechotel: dechil a malk blil a bail blil a
babier
| blil
a babii
blil a oles
chat
zori
beraom el ngikel |
blil
a dirk
blil a ulengall
chelechol
dechil a bilis
ulekoad el charm |
blil
a deel
blil a dellomel
ralm
brer
hos |
Activity III A.
Monguiu er tia el cheldecheduch. Molasem el meluches a derta el
ker el kirel aika el uldasu.
Olechotel :
(uldasu) A Lalii a soal el mo tmuu er a blai.
(ker.) A Lalii ng soal el mo tmuu er a ngarang?
1. A Lalii a delekedek er a bar.
ker: Ng ngara melekedek ________ ______ _________?
2. Ng kedeb a telil a Lalii.
ker: Ng klsakl ________ __________?
3. Ng olengit a ngeseu. ker: Ng ngara ng __________?
4. Ng soal el me tuobed er a eungel a bar.
ker: Ng soal el me _______ __er__ __a__ _________
a __________?
Activity III B.
Monguiu aika el ker. Molasem el meluches a nger er ngii el mo
cherrungel el uldasu.
Olechotel: A Isamu ng klsakl?
Nger: A Isamu a mesulaul.
1. A Isamu ng mekerang?
Nger: A Isamu a ___________.
2. Ng ngara a teleu er a blai?
Nger: Ng teleu a ___________ ___________.
3. Ng soal a ngarang?
Nger: Ng soal a ________ e ________
el ____________.
4. Ng soal el mo mesisiich a keskelel?
Nger: Ng soal el ________ ________ a ________.
Activity IV
Monguiu aika el tekoi el ngar er a katur.
Momii el kmo ng ngara mo er a ungil me a ngara mo er a mekngit
el eolt.
Mluches a tengetang ( X ) er a chelsel a drabakol.
| Olechotel:
eltel a blil a babii.
1. Eltel a ked.
2. Eltel a keburs.
3. Eltel a kereker.
4. Eltel a kederang.
5. Eltel a ongebitel. |
ungil
el
eolt
_____
_____
_____
_____
_____
_____ |
mekngit
el eolt
__X__
_____
_____
_____
_____
_____ |
ULEKERREU
Activity I
Monguiu a derta er aika el uldasu el mo ungil.
Mngiltii a ungil tekoi e mlechesii er a blank.
Olechotel: A mases a kirel el medechel er a
______________ er a bek el taem.
ulaol bill chutem
1. A chad el melamech a dekool a mo ______________
er a kasoring.
kmeed dibus cheroid
2. A kar a diak el ______________ a ngalek.
ousekool chimal kmeed
3. A omelemiakl a ______________ el loruul
er ngii a ngalek.
ungil mekngit cheroid
4. A omilil er a rolel a mlai a ______________.
kengaol ungil di subed
Activity II
Momes aika el llechukl (picture). Mlechesii
a ta er aika el tekoi "kerekikl" "meterkakl"
er a kerebai (line).
| olechotel:

|
meterkakl_______
________________
________________
________________
________________ |
Activity III
Mngilt a diak el kengaol el klalo. Mluches a chaibibeob el meliuekl
er ngii.
| olechotel: |
|
Activity IV
Mluches a ngklel a kleim (5) el kengaol el klalo me a lechub e
ng teletael. Ke melilt er a aika el ngar er a eou.
BETIKERRENG
Activity I
Monguiu er tia el cheldecheduch el ngar er a eou. Mcherrungel
aika el uldasu el olab a tekoi (words) el ngar er a eou. Ke lmuches
a derta er a kerebai (line).
Olechotel: A demad me a _ delad __ a
ua a blekerdelel a kiuid.
1. Te _____________ er a rengelekir.
2. Te _____________ er tir er a ungil dusall.
3. Te omeka er a rengelekir er a ungil _____________.
4. Te _____________ er tir er a kengaol.
5. Te oubetikerreng _____________ mo er tir.
omekerreu
kall
mengkar
el
omechiuaiu
Activity II
Monguiu e molilt er a klemerang (True) me a klsuul (False). Mluches
a nger er kau er a kerebai (line). A lsekum ng merang a ke luchesii
a merang er a kerebai. A lsekum ng diak e ke luchesii a diak.
Olechotel: _Merang_ A luuk a blil
a ngelekel a kiuid.
1. _________ A kiuid a diak el ongkar a ngisel.
2. _________ A kiuid a soal a mesisiich el
ngalek.
3. _________ A ngelekel a diuid a menga er
a sils.
4. _________ A delad a omail er a tolechoi.
5. _________ A delad a meruul er a blai.
6. _________ A demad a olengeseu er a delad.
7. _________ A rengalek a kaubetikerreng.
8. _________ A Telungalek a diak el kaubetikerreng.
Activity III
Mluches a eim (5) el uldasu (sentence).
Ke ousbech aika el tekoi el ngar er a eou:
Ke luchesii a kerebai er a eungel a tekoi el mousbech er ngii.
Olechotel: Ng __betik__ a renguk er
a demak.
1. Kerekikl
2. Omekang
3. Mengkar
4. Meklou
5. Soal
Activity IV
Mngilt a kleim el llechukl (picture) el olecholt er betikerreng.
Mluches a chaibibeob el meliiuekl er ngii.
Activity V
Mluches a ngklir a reteim el chad el mkaubltikerreng.
Mluches a llecheklir (picture). Te sechal me a lechub e te redil.
ULTUTELED
Activity I
Monguiu e mcherrengelii tia el cheldecheduch.
Mousbech a tekoi el beldukl er a eou:
A Kodep me a Angie a merreder er a
blai. A Kodep a osiik a ____________. Ng dirrek el osiik a ____________.
A Angie a ____________ a ongraol. Ng dirrek el oungerachel er
a ____________.
A rengalek a kmal klou a ____________. Te ____________
er a derrir me a demerir. Te olengeseu er tir er a ____________
el tekoi. A rechedal tia el telungalek a ____________ a ultutelir.
| odoim
udoud
osiik |
rengalek
ultetelir
olengeseu |
betok
meklou |
Activity II
Monguiu e molasem el churrungel aika el uldasuu (sentences).
Olechotel :
A Kodep me a Angie a ___merreder___ er a telungalek.
merreder mengang melekoi
1. A Angie a ________________ a Kodep.
bechil merrengel chudelel
2. A Kodep a ________________ el merreder.
kot kesib mekerasem
3. Ng ngar er ngii a rengelekir el ________________.
terung teuang teruich
4. A Limei a kot el ________________ el ngalek.
rubak kekerei mechas
Activity III
Mluches a urerir tirka el chad el beldukl er a eou:
Kodep
Angie
Kim
Lob
Patrik
Limei
Activity IV
Monguiu e momekesiu a ngerachel me a rechad. Moluches a kelel
a balech el omak er ngerachel el mo er a chad.
| osiik
a odoim
olengeseu er a chedil
osiik a ongraol
olengeseu er a chedam
osiik a udoud
olengeseu er a omenged
olengeseu er a sers |
buik
edil
ekebil
buik
chedam
chedam
ekebil |
BELKUL
A OMERELLED
Activity I
Molasem el churrungel (complete) aika el uldasuu (sentences).
Ke ousbech a tekoi el beldukl er a eou.
Olechotel: A Kodep a mengedmokl er a __
blai__ .
1. A Angie a dirrek _____________ mengedmokl
er a blai.
2. A _____________ a olengeseu er tir.
3. _____________ olengeseu el mengedmokl er
a blirir.
4. Te mengikiid a _____________ er a blirir.
5. Te oureor er a blirir el _____________.
6. Ng _____________ a belkul a omerellir.
| te
klou |
el
mekngit |
rengelekir
rokui |
Activity II
Molasem el meruul a uldasu (sentences) el olab a tekoi (words)
el beldukl er a eou. Ng di eua el uldasu a chomoruul.
| 1.
Ng
urrerir
klou
a
belkul
a
2. A
Kim
a
mlo
urerel
a
ungil |
3.
Ng
mlo
meriik
ungil
a
4. Seikid
a
uchul
e
ng
mlo
blid
a
ungil
er
a
cheisei |
Activity III
Ka molilt a ngar er ngii a belkul me a diak a belkul el ureor
er a blai. Mlia a X er a chelsel a drabakol.
| Olchotel
(example)
A katuu a oltoir er a beab.
1. A Kim a meriik er a mekesong.
2. A Lob a milil er a mekesong.
3. A Patrik a ngar er a oderuchel.
4. A Angie a mengiut er a mekesong.
5. A Tutii a omes er a mekesong.
6. A Kodep a mechiuaiu.
7. A bilis a chemei er a mekesong.
8. A ulengall el ngar er a belatong
omekiaes. |
Ngar
er ngii
a belkul
__X__
Ngar
er ngii
a belkul
_____
_____
_____
_____
_____
_____
_____
_____ |
Ng
diak a
belkul
_____
Ngar
diak
a belkul
_____
_____
_____
_____
_____
_____
_____
_____ |
Activity IV
Ka mluches a eim (5) el ureor el sebechem el remuul er a blim.
1.
2.
3.
4.
5.