written
by Rachel Nabeyama
Table
of Contents
Cheldechedechal a Betbotkulitech me a Beachedarsai
written by Rachel Nabeyama
illustrated by Deby Nakamura
A Ochedal a Delad a Okdemeled
written by Rachel Nabeyama
illustrated by Don Buchholz, Starla Stone, June Urada
A Ucheltmel a rubak er a Ngetmel e mlo bechil
a redil er a Ngchui el beluu el ngar er a bita er a Ngetmel. Te
kiliei er a Ngetmel e ng mocha dioll ngika el bechil A lemedechang
ngika el bechil e ngii el Ucheltmel a dula er ngii el kmo bo er
a Ngchui me a chom iit e merekung. Ngika el bechil a mocha kudmeklii
e a Ucheltmel a mocha ngoderii er a Ngchui e luueta el me er a
Ngetmel. Ng mlo chuib a sese el klebesei e ngii el Ucheltmel a
luueta el mo er a Ngchui.Ng mlo me te bad e ng mechell a bechil
Te kiei el mocha chuib a eru el klebesei e ngika el ngalek a mocha
ocherechur er a rechad. A ongede er a klebesei e ng mocha sebechel
el omult er ngii. A ongeim er a klebesei e ngika el rubak a dula
er a bechil el kmo, "Kau tia el mla mo mesisiich me mkiei
kau me a ngalek e kurael el mo er a Ngetmel me kues a seldek e
kngai el kudmokl e kluut ku el mei.
Ng merola ngika el Ucheltmel el mo er a Ngetmel.
A ongeim er a klebesei e ng melechotech a seldel er a taoch e
ngika el ngelekel a mla mo merael me ng ngar er a Ngchui e merael
el mo er a Ngetmel. A lebo e ng mesa a demal el melechotech a
suld er a taoch me ng mo me ng melemiakl er a ulkel. Ngika el
Ucheltmel a kmo, "Kkoie! Kau ko ngelekel a techa el dil el
diak modenge tekoi? Ng klsakl me ke melemiakl er kid. Ng diak
modenge el kmo ak mechesang?" Ngika el ngalek a liluut el
me er a Ngchui. Ngii a kuk mocha chuib elm el klebesei me a Ucheltmel
a kuk mocha er a Ngchui. A lebo e ngika el ngelekel a omibais
er a ulaol me ng kmal mechese rengul er ngii el ngalek. A Ucheltmel
a dula el kmo, "Ngika el ngalek a mo Betbotkulitech a ngklel
e le ng di omeka klebesei. Ngika el Betbotkulitech a okere er
a demal el kmo, "E chedang, ng ngara me a kiko er a taoch
e kulemiakl er a ulkem e koungeroel er ngak." A demal a kmo,
rungalek, kau ke medei el mlei? Ke mera el di omeka klebesei me
ng mlo diak dengchau. Te kienge el eim el klebesei e merrolu el
mo er a Ngetmel.
A ongeim er a kebesengrir er a Ngetmel e ngika
el Betbotkulitech a mocha melobech a kerrekar er a Bkul a Chelid
el ked el ngar er a delongelel a Ngerard me a Ngerdmau. Ng mla
mukelii a kerrekar me ng mocha melobech a rechelel. Ko er a lsechelii
a otelechel el mochu melobech a rechelel itia el kerrekar e a
Beachedarsai el ko er a chelid e chad a nguam a medal. Ng ngilam
a medal a Betbotkulitech e nguu a otelechel el mo er a blil. A
Betbotkulitech a mocha osiik er a otelechel e kmal dikea el betik
er ngii. Ng milkelka me ng merola el mo remei.
A lebocha lekukuk e ngii el Betbotkulitech me
a demal a merola el mocha osiik er ngii el otilech. Te di ulsiik
er ngii me ng ieta sils e di diak lebetik er ngii. Ngii a dumia
a Beachedarsai me ngokere er tir el kmo, Ng ngara kom osiik er
ngii?" "Aki osiik er a otelecham el ririid er tiang."
Ng dula a Beachedarsai el kmo, "Becherei e me me debo er
a blik me molim a ralm e mongellemiu e kbeskemiu a otelechiu e
a ak ngiluu." Te merola el mo er a blil a Beachedarsai me
te olengull e melim a ralm. A Beachedarsai a dula er a bechil
el kmo, "Tirka el chad a omengur me mruul a kelir."
A bechil a Beachedarsai a mocha ngma a omechidel el me me ng mo
mechedii a telbached el kukau e sukur er a tang. Ng kuk mo mechedii
a telbached el sukur er a tang. Ng mocha ngma a teblo el ongall
el me me ng mo medechii a telbodech el ngikel el loia er a tang.
Ng kuk mlo medechii a telbodech el loia er a tang. Ng ngmai el
mocha er a medal a Betbotkulitech me a demal. A Betbotkulitech
me a demal a ko er a mo kasoes. Ng ko er a mlo mechas a rengrir
el kmo ng mekera a donga aikang. A Beachedarsai a dula el kmo,
"Momengur e morael e ko mo klebesei e cheroid a chobo er
ngii."
Te mocha omengur el teru el ongalek. Se el lesechesechii
a kukau el bedechii a ngikel el kolii e ngii a kuk mo meked a
dertelbached el kukua me a dertelbodech el ngikel er a belatingir.
Te di milenga el kmal medngesang. Te ko er a mo kasoes el teru
el ongalek. A Beachedarsai a oker el kmo, "Ng ngarang? Kom medngesang?"
Te kmo, "Choi." Ng dula er tir el kmo, "A da moutekangel el kma
ailecha el ngar er a belatingiu e lemerekong." A lemereko e a
Beachedarsai a dula er tir el kmo, "Mesang, a kelel a Beachedarsai
a mocha nguu tia el otilech el msa ngii el Betbotkulitech me a
demal. Ng kmal mlo ungil a rengirir.
Te mocha melmesumech er a Beachedarsai e merola
le ng kebesengei.
Vocabulary
Nguam - rullii me ng di ngellomel er a klalo me a lechub e ng
chad e diak lesang.
Telbached - chimo el blached el kukau
telbodech - se el ta el momodech er a odoim
omchidel - blil a ongraol el domached a ongraol el mesuk er ngii
ongall - blil a odoim el dolidel a odoim el mesuk er ngii
Cheldechedechal
A Beachedarsai
A Beachedarsai me a Merechorchebekuu a mle
teru el odam. Te mle ngelekel a Ingedor me a Iekod er a Ngerdekus.
A Beachedarsai a mle betok a kelel e diak lengemokel. A Merechorchebekuu
a dimlak a kelel e merechorech a rengul el leko di leka a kall
el rokui. Se el lebo er ngii a ungil klebesei er a beluu e ng
di mo el kma a kall. A chimo el ilengel el ilaot me ng di ngilmii
el mechachongii me a rechad a di mo kaiuengeng e le ng di mo diak
a kall me a ilumel. Tiaikid e a rebeluu er a Ngiual a mocha melib
a temellel.
Te mlo mengudel a osul a telebudel. Ngii a
kuk mocha er ngii a klou el blengur er a beluu. A kall a mla meruul
me a Ilengel el ilaot a dechor. A rechad er a Ngiual a mocha ngmai
aika el osul a telebudel el ruemech er a chelsel tia el ilengel
e me me te dengchokl Te dengchokl e ngii el Merechorchebekuu a
meremang. Ng di mle el mo tmaut el omengur el kma kall el rokui
el mocha er tia el ilengel me ng ngilmii el rokir. Tia er a lengilmii
e ng dimlak el meoud e ng mocha ngodech a bedengel el mo el mo
el kodellang. A lemedkung e ng dula el kmo, "A rengud me
a odab," el belkul a kmo ng diak leklou el kall a dekelii
e ng di a rengud a tomellod. A bedengel a Merechorchebekuu a risois
el medechel er a chereomel er a Ngerbekuu el kemanget e mesengaked
el me mengiloil a ked.
Vocabulary
ilengel - meklou el chelechedal a kerrekar el delasech el blil
a Ilaot el imelel a mur.
Ngerbekuu - beluu er a Ngiual el ngar er a
mo bedul a Ngeremlengui
ACTIVITY
Sensei - Monguiu e a rengalek loruul. Ke ngosuir
a ngalek el lmuches a ngklir a rechad er a babier er ngii.
1. Mlechesii a llecheklel (picture) a okdemelem.
Mlechesii a ngklel.
2. Kau me a techa a ngalekdos? Mlechesii a
llecheklel (picture) me a ngklel.
3. Ke chebedel a kesol er a techang? Mlechesii
a ngklel.
Tirka a telungalek.
Ngika a chedam. A ngklel a Li.
Ngika a chedil. A ngklel a Ana.
Ngika a Ben me a Mari. Te ngelekel a Ana me
a Li.
Te teua el ongalek. Te kakerous a ngerchelir.
Te kmal el ta a rengrir.
ACTIVITIES
I. Ke ousbech er a kureong me a klou el babier
(art paper).
1. Mluches a llecheklir (picture) a re telungalek
er kau. Kau me ke luchesau.
Sensei: Molengeseu er a rengalek el lmuches
a ngklir a rechad er a telungalek er tir.
2. Tirke el sorir a sebechir el mo dechor e
ochotii a llecheklir (picture) me a ngklir a rechad er a blirir.
II. Oral Discussion
Sensei: Moker el kmo, "Ng techa sebechel
el ouchais a urrerel a lenga er a blil."
Ng sebechir el obii (group) el mo derteim (5)
er a ta el bliongel (group) e kauchais a urrerir a lengar er a
blirir.
Tirka a ochad. Ng Dana me a Saburo. A Dana
a ochedal a Saburo. A Saburo a ochedal a Dana. A Dana me a Saburo
a teru el ochad.
Tirka a odam. Ng Saburo me a Markus. ASaburo
a klou er a Markus. Ng obekul a Markus. A Markus a kekere er a
Saburo. Ng ochellel a Saburo. A Saburo me a Markus a teru el odam.
Tirka a odos. Ng Dana me a Sariang. A Sariang
a klou er a Dana. Ng udelel a Dana. A Dana a kekerei er a Sariang.
Ng merrengel a Sariang. A Dana me a Sariang a odos.
Mo er a sensei
1. ochad - brothers and sisters
2. odam -brothers
3. obekul- older brother
4. ochellel - younger brother
5. odos -sisters
6. udelel- older sister
7. merrengel - younger sister
Activity
Bo mnguu a ta er a babier e mluches a ochur (number) el 1-7.
Momes a derta el urreor (exercise). Molilt er a ungil (correct)
el tekoi (word) el mo mekesiur a llechukl (picture). Moluches
aike el ungil (correct) el tekoi (word) er se el babier el mliluches
a ochur (number) er ngii.
| 1.
odam
odos
ochad
udelei |
2.
odam
odos
ochad
merrengel |
3.
merrengel
udelel
ochellel
obekul |
4.
merrengel
udelel
ochellel
obekul |
| |
|
|
|
| 5.
ochellel
obekul
odam
odos |
6.
odam
ochellel
obekul
merrengel |
7.
odam
ochad
udelel
odos |
|