written
by Yosko Malsol
illustrated by Donald L. Buchholz & Joy Goodenow
TABLE
OF CONTENTS
Rekung
written by Yosko Malsol
illustrated by Donald L. Buchholz
Kerrekeriil
written by Yosko Malsol
illustrated by Joy L. Goodenow
Ng
Ua Ngara A Loruul A Kelel A Dellomel?
written by Yosko Malsol
illustrated by Donald L. Buchholz
Merael
El Dellomel
written by Yosko Malsol
illustrated by Donald L. Buchholz
Mla er ngii a chimo el redil el Rekung el kiliei
er a ta el delluchel. Tia el delluchel a kmal mle klou e meteu.
Ng mla er a bita er a rael.
A ta el tutau e a Rekung a songerengerang.
Ng merola el mo osiik a kelel. Ng mlo mechelaod me ng mlo meoud
el mo remei.
A lebe el rei a Rekung e ng dikea lebetik er
a blil A lechub e ng mla metenget er a meklou el bad.
Uchei er a lengelt a sils e a Rekung a milrael
el mo osiik a blai. A lengar er a belngel a rael e ng ulsiueklii
a chimo el ketat.
"A rrach, ke mochur? Ngara me ke ko er
a di mad el langel?" a Ketat a uleker.
"Ak mo osiik er a kbo kbad er ngii er
a kebesengei. A rechad a mla doklii a blik."
Te chadecheduch e ngii a me engelakl a ta el
chad. Ng okerei er tir el kmo, Ko mekerang?"
A ketat a kmo, "Aki osiik a blai."
Ngii el chad a dulang, "Mei. Me me debo
er a blik. Ng ngar er ngii a baks el kmal sebechel el mo blimiu."
A Rekung me a Ketat a kmal ungia a rengrir.
Ng dikea lomdasu a mo osiik a blai. Te merola el okiuellel ngika
el chad el mo er a blil.
A Rekung me a Ketat a dengchokl er a mekesong
e a chimo el charm a suebek el me reborb er a rechelel a kerrekar.
Ng kmu er tir el kmo, "Mereched el chemiis. Ngilecha el chad
a mo el kolemiu. Ngilecha a mengeblad er kemiu." A Rekung
me a Ketat a mocha merech er tir el chemiis.
Ngika el chad a mengchechitakl e le ng kmal
ungia a rengul er a odimel. "A kebesenge er a klukuk e ak
mo menga cheliotel el rekung. A ua hah, hah, hah, hah," A
lokisii a bdelul e ng dibus a Rekung me a Ketat.
A Rekung me a Ketat a chiliis el mo soiseb er
a oreomel. A Rekung a mlo me ng kiisii a blil er a delul a rais.
A Ketat a miltik er a ii el di mle kmeed er a blil a Rekung. Ng
mlo me ng kiei er ngii.
A Rekung me a Ketat a kmal mlo ta rengrir.
Te di mle blechoel el milil er a kederang se el ungil a buil.
Kerrekeriil
A ta er a klebesei e a bersoech a mechiuai
e meseb a sils er a uchul a rois. Ng ko er a kmal ungil a cheluut
me ngieta a medal e a kmal klou el bad a melitai el otelechii.
A lebekisa e ng dikea el sebechel el merael. Me a ulkel a merengelang.
Ng kmal meketeketa el ultilech me ng kmal merengelang."Chelecha
e ngak a medei . Ng diak a ko er a mengelakl me lengesukak."
A bersoech a di mle ngii el ta e melekoi kesuk.
Ng di mle telkib e a beab a merema el melelchesokl
el melngot a kelel. Ng mesenge bersoech me ng dulang, "Ng
ungil tutau. Ng locha kmal dmeu a rengum el ngar er a eungel tilecha
el bad. Ng mekekelekolt?"
A bersoech a melekingang, "Lak moungelakel.
Tia el bad a kmal oberaod. Ng kaml merengela a ulkek. Me mtitiur
tia el bad. Ak kmo meskau a omeksullem."
A beab a mle medengei el kmo a bersoech a cheblad
e bulak. Ng di ko er a kmal chubrang me ng mocha merael el bedul
a bersoech.
"Kele lak el sebechek el toitiur tia el
bad. Ng ko er a kmal di osengek er ngii e ng kmal oberaod."
A bersoech a dulang, "Ng diak Ng kmal
sebechem. Tia diak el sa el oberaod."
A beab a mocha melasem el mengider er tia el
bad e ng di kmal oberaod e ngii a mechitechut. Ng okor e mocha
melitai er ngii. Ng mo er a bita e di diak lolmesim. Ng kuk mo
er a bitang. E a lebo er a bita e ng metitai.
A bersoech a kmal ungia a rengul me ng dula
el kmo, "Chelechang e ak mo meskau a omeksullem."
A beab a dilu el kmo, "Ng diak. Ng bai
di soak el mo remei me a kulengull."
"Ng diak. Tia el bo kumeskau a kmal ungil.
Ke ngilsukak me chelecha e ak kolau." A bersoech a di diluel
ua isei e merael el bedul a beab.
"Ak kmal olengit me lak monga er ngak.
Ak kmal chebuul."
A beab a kmal di mlak el sebechel el chemiis
er a chelitechetul a bedengel. Ng di mle chelellakl e lmangel.
A bersoech a kmal ungia a rengul e le ng mocha er ngii a odimel.
A beab a kmal tobeda delebengel me ng dikea el ungil omdasu.
A bersoech a milngitakl, "Ak kmal ngeltengat
er a odimek. Ng kmal mo ungil a belsilek."
Ng dimlak el meketeket e ng duum a kmal klou
el bilis.
"Alii, ngara a ngar er ngii?"
"Ng kmal ungia me ke meremang. Mei e momiich
er a kmo ng techa er kemam a melekoi a klemerang." A beab
me a bersoech a di mle ta el melekoi.
A bilis a dulang, "Ka bo ng e beab. Ke kmo
nga rang."
A beab a ouchisang, "Ak mei e a bersoech
a mla motilech er a bad. Ng kmo, me mngesukak el toitiur tia el
bad Ak okor e toitiur. Ng sokol el omeskak a omeksullek, Ng di
ngak a chetik. Ng di soak el mo remei. E ngii a leko ng mo menga
er ngak el leko sei a mo omeksullek."
A bersoech a kmal di mle mereched el kmo, "Ng
kmal blulak. Ng klemera el tekoi. Ak mla er a eungel a bad. Ak
di blechoel el mechiuaiu er a eungel a bad. Ng diak el soak el
manga er a sils.A beab a di mle el toitiur tia el bad e a leko
ng mochu omekoad er ngak. Sei a uchul e ak melekoi er ngii el
kmo a kkolau."
A bilis a dula er a bersoech, "A di ta
el rolel el kudengelii e ng mo sebechek el metik er a kmo ng techa
melekoi a klemerang a deluut el nguu tia el bad el loia er be-bum."
A bersoech a kilengei me a beab me a bilis a
mocha kiderii tia el bad el loia er bebul.
A bilis a uleker er a bersoech, "Chelechang,
se er a lebetik er kau a beab e ng tiakid a mle teletelem?"
"Choi."
"Ka morael el mei."
A bersoech a mlo melasem e diak el sebechel.
"Ng diak el sebechek," a bersoech
a ulenger el kekerei a ngerel.
A bilis a dulang, "A da ke di mereko el
ua isei e kemam a morolung."
Te mekera a rechad a losiik a kelir? Te omekeroul.
Te dirrek el ngar er a chei me a lechub e te omechar er a stoang.
A charm a kuk mekera a losiik a kelel? Te di osiik aike el mla
mukeroul el dellomel me a lechub e te di omekoad a kuk bebil er
a charm. A dellomel a mekera losiik a kelel? Ng oumesingd er a
dellomel a di ngii el meruul a kelel. A llel a dellomel a lousbech
el meruul a kelel. Me a le ua isei e a llel a dellomel a ua ia
koba el di oureor el meruul a kall.
Uchei er a lebo el sebechel a llel adellomel
el meruul a kelel e ng ousbech a ede el kmal meklou aultutelel
el klalo. A kot, ng ousbech a eolt (CARBON DIOXIDE).
Ongerung, ng ousbech a ralm. Se el loliokl
a kall a rechad e te ousbech a ralm e le lak e ng mechas a ngeliokl.
A dellomel a dirrek el kmal ousbech a ralm.
A sidosia a diak el sebechel el merael a lak
a kasoring. A chert me ng dirrek el diak el sebechel el merael
a lak a cheluchul. A llel a dellomel a diak el sebechel el meruul
a kelel a lak a dichel a sils. A dichel a sils a mo ua lecheluchul
e ng mo sebechel el smongoes a kelel.
Se el lebo leklebesei e a dellomel a mo diak
loruul a kelel. Ng di ousbech aikel el bla lruul.
A rechad se el loruul a kelir e ng kirir el
melengoes me a lechub e te meliong. Ng di mo mengchat a blai.
Ng di dellomel a diak Ng di ngmai a ralm me a eolt me a dichel
a sils e remuul a kelel . Se el lebo el merek e ng ngar er ngii
a ta er a bedengel a eolt el lotebedii. Ng (OXYGEN). Tia a kmal
ousbech er ngii a rechad me a recharm el outeliil.
A lebebil er a taem e a dellomel a remuul a
kelel el kmal mo betok. Ng mo locha a bebil er a risel me a lechub
e ng redechel me a lechub e ng chelechedal. Se el lebo lak a dichel
a sils e ngii a ousbech.
Aike el kall el ruul a dellomel el mo medechel
er a risel me a lechub e ng redechel a lousbech a rechad me a
recharm el mengang. Aikeikid el kall a mo uchul a klisichir a
rechad me a recharm. A le ua isei e a rechad me a recharm a diak
el sebechir el ngar a lak a dellomel.
Ngar er ngii a ta el bla mues a dellomel el merael?
Ng locha kmal dirkak.
A dellomel a diak lorael. Ng di dechor er a
telkib. Ng di diak el belkul a kmo ng di chelellakl.
A bung a obok e obutek. A bebil a obutek se
el lebo er ngii a chull. Ng kuk obok se el lebo lak a chull. Betok
el bung a obutek se el lebo leklebesei e obok se letutau. A bebil
a obok e obutek er a di mitil a taem.
Ke mekera e mo medengei el kmo a bung a obok
e obutek? Ng sebechem el omkokl el mekiis er a eim el klok er
a tutau e omes a bung. Ngar er ngii a obok er a eim el klok Se
el lebo leai me a tedobech e a bngal a kalbasang a obok. Ng dirrek
el ngar er ngii a bung el obok er a eua el klok er a telia el
sils. A bebil a kuk obok er a teruich el klok er a klebesei.
A llel a dellomel a dirrek el di ua bung el
mengitengtik. Ng merael el osiik a didichel a sils. Chomko ke
dolemii a delemelem er a beached e loia er a bita er a mado e
a chobo moldingel er ngii er a uriul e ng diak mokor el mo metik
a llel el chemau a sils. A lsekum ke mo osimii el mo chemau a
chelsel a blai e a obo momes er ngii er a bo lekukuk e ke mo metik
er ngii el kuk mla lmuut el merael a llel el mo chemau a mado.
Ng ngara a uchul me ng uaisei?