written by Elizabeth Heine

designed and illustrated by Donald L. Buchholz

Jilu emmaan raar kälok kön baluun eo waer ion lomalo kileplep in Pacific, innäm emaat kaan wa eo waerjeel. Baluun eo ewötlok ñan iion dän. Iien eo ke edouj, lömaro raar uwelok ilo booj roba eo waer, 8 ne aetokon im 4 ne debakbakin. Men ko ippäerjeel dekein: nuknuk ko aer, kein aöö ko, im bu ko aer, juon pocketknife, juön pea in (plier) kein ikkuk wea, juön kein jonak ak lale map an kaben ran, im juön to.

        Jän kein lale in, raar marön tokeäklok juön äne, armej ro ie remman, äne eo ej 500 mile ettolokin jän ijo raar wötlok ie. Raar köjerbal to eo, kein kañüt wa eo ak däbiji bwe en jab kanooj makutkut kön köto ñe ej ukwi lok nän tu ijo en jab ilok ielok. Lömaro raar kömman wüjlä in wa eo kön nuknuk ko aer im aönöön kön kabin juuj ko aer. Raar le wüjlä illok aönöön iomwin 33 raan, reiion juön köto kileplep. Lokin köto eo, im ke emöj aer bar kajejet ial eo an wa eo, erjeel lo ke aolep men ko raar böki ippaerjeel em jako, elak päd juön wöt iaan kabin juuj ko me rekön aönöön kaki.

        Ilo juön iaan naan ko an rütto ro, raar ba, "Ekadu mökaj in, ak aetok pelok in." Melelein naan in, "Elaññe kwoj kömmane juön men, kwoj aikuj kanooj lale ta ejjab emman, ak dedelok, im jab mökaj ak kijooror, bwe elaplok jorrään eo enaaj walok tokälik, ellaññe jejjab reilik reimaan."

ACTIVITIES:

I. Readi kajjitök kein im uwaaki jän am kar readi bwebwenato eo. Kälet uwaak eo am jän juön iaan uwaak ko ilo jeje ko a, b, c, d.

1. Bwebwenato in ej kennaan kön jete emmaan eo?

a) juön

b) jilu

c) lalem

d) jiljilimjuön

2. Lömarein rej möttan

a) jeela ro

b) kaben

c) bailat in waan ekkake

d) rüttarinae

3. Baluun eo ear wötlok könke

a) juön köto kileplep

b) juön bu

c) emaat kaan

d) ej lemarokrok wöt

4. Ewi ettolokin äne jän er?

a) 500

b) 600

c) 700

d) 800

5. Ta eo kein lomoren er bwe ren jab jako ak maloñ?

a) juön booj

b) bar juön baluun

c) juön raj

d) kein ikkuk wea eo (pliers)

e) bu

6. Meneo kein kañut wa eo

a) juön to

b) scale

c) kein kuk wea eo

d) bu

7. Wunin aer pelok kön

a) juön iaan lömaro

b) juön bao

c) juön köto elap

d) juön ek

8. Jöbwe ko aer kömman jän

a) jokä in alal

b) kein aö

c) kabin juuj

d) book

9. Wa eo waerjeel eaar iion juön

a) köto laplap

b) alkita

c) dekä

d) juön booj

10. Jete emour iian lömaro?

a) ejjelok

b) juön

c) ruo

d) jilu

II. Uwaak kajjitök kein jän am kar readi bwebwenato eo, ak jän am jelä ak lömmak.

1. Etan lomalo in aelöñ kein ad rej päd ie? Lale chart eo.

2. Ia eo baluun eo waan lömaro eaar wötlok na ie?

3. Komaroñ ke kwalok etan ial eo lömaro raar etal kön baluun eo waer ie lok?

4. Ta eo lömaro raar kömman aer wujlä jäne?

5. Konañin ellolo ke wa ej jerak kön wujlä?

6. Wujlä ko raar kömman jän ta?

7. Konañin jelä ke, kar wujlä ko an rütto ro ad iaelöñ kein raar kömman jän ta?

8. Jebwe ko an lömaro, ta ko?

9. Kwoj lömnak ta wunin an ejjelok jöbwe ilo wa eo waer?

10. Jete raan in aer kar päd ilo booj eo waer mokta jän an kar bün köto laplap eo? Ej tarrin jete allöñ?

11. Konañin iion ke kain jorrään rot in? Ñe aaet, ewi wäween?

12. Ewi wäween am lömnak kön lömaro ilo ien eo ke rej päd ilo booj eo waer?

13. Ñe kar kwe eo enaaj kar ewi wäween?

14. Ta eo komaroñ ba kön lömaro. Kain emmaan rot?

15. Kwalok mök juön naan eo komaroñ bök am katak jäne ilo möttan naan ko an rütto ro?

III. Uwaad kajjitök in jän am make komnak. Uwaak eo am epäd ilo pija eo am.

1. Kwöj lömnak ewi jemlôkin ial eo an lömaro?