text by Elizabeth Heine

designed and illustrated by Donald L. Buchholz

Wön o Ejimwe

Juon taikö, juon laiöön juön fox, im juon olip raar etal in kappok kijeer. Ereañ jibwe juon bar menin mour im mane. Ereañ kar ajeje ñan doon ilo emän köj.

Elap an menin mour ko kwöle. Raar jino aer möñä. Laiöön eo eaar lamöj, "Böjrak. Litok aolep köj in kanniek kane." Laiöön eo eaar boki aolepän köj in kanniek ko emän.

Meninmour ke jet raar ba, "Jaab! Kwön jab kömman rot ne ejjab jimwe. Kiö ejjelôk kijimjee!"

Laiöön eo eaar ba, "Köj e kein kajuön kijö, könke ña lion. Köj e kein karuo kijö, könke ña eo ikileptata. Köj e kein kajilu kijö, könke ña eo idibentata. Möttan köj e kein käemän.

"Jab böke! Ejjelok juon iamieañ enaaj bök jidikin! Kijö, könke ña eo immantata."

Taikö eo, olip eo, im fox eo erjeel päd bajjek. Ejjelok kijeer. Relukkuun kwöle.

Jet armej rej lömnak bwe eo wöt eböñböñ im diben, an aolep men. Rütto ro raar ba, "Bwiddikdik maroñroñ, kan dikdik kan yokwe."

ACTIVITIES:

I. Readi Kajjitok kein im uwaaki.

1.Ilo am lömnak, wön eo iaan menin mour ko, taikö eo, laiöön eo, fox  eo, ak olip eo eaar jibwe menin mour eo juön im mane?

2.Kwöj lömnak etke taikö eo, olip eo im fox eo raar jab böke men ko kijeer jän laiöön eo?

3.Wön eo ediben iaan menin mour ko ilo am lömnak?

4.Ta eo kwöj lömnak elap an aorök ilo bwebwenato in?

5.Etan jabön kennaan eo kojelä, ak bölen lion eo ejaje?

6.Ta melelein naan in?

II.  Lale naan ko me rej oktan naan kein rej laajrak ijiin ilal, innam je naan eo na ilo lain eo ejjelok kobban.

böke                    __________

emöntata    __________

dibentata             __________

kileplata               __________

jibwe                    __________

III.  Readi jentej kein rej laajrak ilal im kwalok jepta ta, pärokörääp ta im lain kein kajete ej kwalok.

_____  Jepta

_____  Pärokörääp

_____  Lain

1.Kijö könke ña eo immantata.

2.Köj e kein kajilu kijö, könke ña eo idiben tata.

3."Böjrak, litok aolep köj in kanniek kane."

4.Ereañ kar ajeje ñan doon ilo emän köj.

5.Laiöön eo eaar böki aolepän köj in kanniek ko emän.

6."Köj e kein kajuön kijö, könke ña laiöön."

IV.  Naanin "köj" ej jerbal ñan ruo naan.

1.köj- köj in mona

2.köj- elönlok jän juön armej

Je naan ko im rej kwalok ke elöñlak jän juön armej, na ilo lain eo ejjelok kobban, imaanin naan eo köj.

1. köj

2. köj

3. köj

4. köj

ENANA TÖR

Juon kidu eaar etal ilo ial eo lok. Eaar lo juön di eor möttan kanniek ie itorerein ial eo. Eaar kiji im etal wöt. Eaar kappok buke im mar bwe en tileekek iumwier. Eaar jab könaan bwe kidu ko jet ren loe.

Kidu eo eaar kiji wöt di eo im etal. Eaar etal iturin pät eo lok. Eaar reilallok ñan dän eo im lo annañin. Eaar ilbök im ba, "Mool ke bar juön eiiön kidu de? Bar juön en kijen kidu en di."

Kidu eo eaar kälok ñan loan pät eo. Eaar ba, "Ijole di keleplep en."

Eaar köpellok löniin. Di eo kijen eaar wötlok ñan loan pät eo. Ejako di eo kijen.

Rütto ro raar ba, "Komöñä ijabliklik kä kododoor timmej, lak ban, kür eo in!"

ACTIVITES

I.Uwaak kajjetok kein.

1.Ewi wäween am lomnak kön kidu eo?

2.Ta eo, ak ta katak eo komaroñ bök jän kidu eo?

3.Konañin ellolo ke pät? Ewi wäween?

4.Dännin pät kan rejool ke, ak kölaebar ke?

5.Etke rütto ro raar ba enana tör?

II.Readi sentence kein im lale naan et ekkar an päd ilo lain eo ejjelok kobban.

1.Ejjab könaan bwe kidu ko jet ren ____________.

2.Kidu eo eaar kälok ñan lowaan ____________.

3.Bar juön en kijen kidu en ____________.

4.Eaar kappok buke in mar bwe en tilekeek ____________.

5.Eaar lo annañin ilo ____________.

III.Readi naan kein ilal im ajeji ekkar ñan syllable ko aer. Elaññe emöj, je naan ta ko komaroñ loi ilo syllable ko kajjo na ilo lain ko ejjelok kobbaer.

1.  Kidu

2.  ilbök

3.  buke

4.  kälok

5.  loñiin

6.  wötlok  

1.  __________

2.  __________

3.  __________

4.  __________

5.  __________

6.  __________

IV.Ñan Rukaki Eo: Ba ñan ajri ro ke konaaj kwalok juön liñña. Eo eloe liñña eo moktata, enaaj binej jenkom im baj kwalok juön an liñña. Im enaaj äindein ñan aolep.

Liñña Eo: Liñña menen edike marok, ak ej loor yuk ijoko jabdewöt koj ilok ielok. Juön wöt jikin eban loor yuk ñane, ijo me emarok jilöñlöñ.

Kajoor Wöt Löñ

Juon löllap erütto, eaar nañinmej im möjno lôk wöt könke elap an bwijwola. Eba, "Ijelä epaak aö mej." Elap an inebata kön ladik ro nejin. Aolep iien rej ire. Rekar jab marön mönönö ippän doon.

Jemäer eaar ba ñan leo nejin, maanje eo an bwe en böktok jet alal. Tokälik ebar ba, "Böktok jidik möttan ekkwal." Ladik eo nejin ej kömman äinwot an ba.

Innem jemän ebar ba, "Luköji alal kein ippän doon. Kiö kajjeön mök büloki?"

Ladik eo nejin ej kotak tür in alal eo. Eaar ba, "Ijjab marön büloki."

Jemäer ebar kajjitök ippän ladik eo utlöklap eo. "Komarön ke büloki alal kane? Ak tür in alal ne?"

Ladik eo kein karuo ebar kotak tür eo. Eaar ba, "Ijjab marön."

Jemäer ej kajjitök ippän maanjebarbar eo. "Komaroñ ke büloki alal kane ilo tür ne?"

Ladik eo ediktata ebar kotak tür in alal eo im ba, "Jaab, ijjab maroñ büloki."

Jemäer eba, "Komij jab maroñ büloke tür in alal ne." Ekwe mejal mök tür ne?"

Ladik eo erütto eaar mejal tür in alal eo. Jemän eba, "Komaroñ ke büloke juön wöt alal?"

Ladik eo erütto eaar ettön dikdik im ba, "Aaet imarön." Eaar büloke alal eo.

Ladik ro, utlöklap eo im maanjebarbar eo, raar bar kajjeoñ büloke kajjo ian lala ko, im rebülok.

Jemäer eba, "Juön wöt alal, ebidodo. Juön tür eben."

Jemäer eaar ettöñdikdik im ba, "Kiö komij lo ke ta eo enana ilo amijeel jab karejar ippän doon? Juon alal epidodo an moruj, könke emöjno. Naaj bar äindein ñan armej eo emake iaan. Kom jeel ej aikuj koba im jerbal ippän doon. Innem komjeel naaj kajoor."

Armej ro relöñ rej jerbal ippän doon, er eo rekajoor.

Juon naan an rütto ro raar ba, "Kajoor wöt löñ."

ACTIVITES:

I.Uwaak kajjitök kein.

A.Wön eo iaan ladik rein nejin löllap eo kwoj lömnak elaplôk an löllap eo yokwe? Etke?

B.Ladik ro raar yokwe ke jemäer?

C.Ta eo ladik ro remarön kömman im kwalôk ke rej yokwe jemäer?

D.Kwoj lömnak ewi in epidodolôk, ñe juön wöt armej ej make kömmane juön jerbal ke, ak ñe elöñ armej? Etke?

E.Etan jäbon kennaan eo an rütto ro kön kajoor?

II.Puköt naan ko melele ko air rej äinwöt juon im kömman lain ñani.

tür

maanje

ebwijwolä lok

bülok

maanjebarbar

sdsds

utlöklap

sdsds

kori   

diktata

erütto lok

rüttotata

luköji

Kötaan ruttotata

     im diktata

men ko rej ellok

     ippän doon

moruj

III.Uköti naan ko rej laajrak iômwin jeje A ñan naan eo melelein wöt im je jeje ko rejako na iomwin naan ko rej laajrak iômwin B na ilo lain eo imaanin naan ko kajjo. Elaññe emöj, uköti naan ko ilo B ñan naan ko rej oktaer. Waanjoñak: jaeb-aaet, ennan-nana.

A

ña

kwe

er     

B

__ jjab maroñ

__ jjab maroñ

__ ejjab maroñ   

C

__________

__________