NIKANIPPWA MEI ANNOOU
WORKBOOK

written by Marcus Rosario
translated by Wiseman Moses
illustrated by Jane Odagawa

Nikanu pwun repwe tongeni wesewesen manaw nou inisin ekkoch pwan maan. Nikanu pwun ra tongeni pwan nonnom non inisin ekkoch maan ra tongeni pwan nonnom non inisin aramas.

Nenien Nikanupwun

Okukkumoso ian ewe nikanupwun epwe tongeni nom ia.

Chommong aramas ikei a wor rer nikanupun. Aramasen non ekkoch neni me non fonufan ese wor rer nikanu pwun. Ese fokkkun murino an epwe wor nikanu pwun non nukoch. Nikanu pwun ra tongeni efisata sokopaten samwaaw ngeni kich.

Nikanupwun ra ese mweni kich.

Makenong ekkewe kapas mi pwung:

1. Nikanupwun _______________ ngeni kich.

mei óch
ese óch
mú murinnó

2. Sia tongeni angli _______________ seni Nikanupwun.

samwaaw
pochokkun
tipachem

Nupwen sia mwéngé ewe mwéngé a etinong non inisich. Inisich a ngei ewe mwéngé pwe epwe pochokun ren. Nge ika awor nikanupwun non inisich iwe a ani ekkoch ekkewe mwéngé sise tongeni pochokun. Kisinon anach mwéngé ese épéchékuna inisich.

Nikanupwun a ani anach mwéngé.

Iei enen Marry kewe mwéngé. Ekkewe nikanupwun non inisin Marry ra ani esap.

Marry epwe chiwen pochokun? Ú Apw

Ew pwan sokkun samaaw sia tongeni angei seni nikanupwun itan metek nuuk. Nikanpwun ra emeteki nukach. Ir ra pwan tongeni aféumongu nukach. Fom ekkoch sia neunew nikanu pwun nge sise sinei. Nukach a milek nge sise sinei pwopun. Ikenai sipwe eisini nimén aramas non ach ei rumw ruu kapas eis:

Mei mwo metek nukomw ekis tefen non ei wiik?

Mei mwo tósénuk nikanupwun non ei wiik?
Maketiw iten ekwe ra metek nuker me nóunów nikanupwun non ei wiik.

Iion e metek nukan?

Itan

1. ______________________  ú    apw
2. ______________________  ú    apw
3. ______________________  ú    apw
4. ______________________  ú    apw
5. ______________________  ú    apw

Maketiw iten ekkewe ra metek nuker me newnew nikanupwun non ei week.

Chommong sokkun samwaaw sia pwan tongeni angei seni nikanupwun. Sia pwan tongeni mor ren nikanupwun. Ika a chommong newuch mikanupwun sia tongeni moruni cha. Ese fokkun murino.

Nikanupwun a forata moor.

Aunukkumwosu menni me nein ekkeei kapas mei pwúng.

Nikanippwún mei annoou. (anniopwut)
    úú    aapw

Nikanippwún raa toongeni ngeni kich samwaaú.
    úú    aapw

Nikanippwún raa toongeni ngeni kich péchékkún.
    úú    aapw

Nikanippwún raa toongeni ngeni kich mwoor.
    úú    aapw

Nikanippwún raa toongeni ngeni kich métékún nuuk.
    úú    aapw

Ifa usun ach sipwe tongeni sinei pwe sia néwnéw nikanupwun? Ew anen ach sipwe sinei ika ewe nikanupwun a tekaneu me non ewe aw non ewe pwét ika non ewe fachou. Ika emon nikanu pwun a tekaneu sia sinei pwe a chommong non inisich.

		mekur aw paw pwet fachow peche
	Okukkumosu ewe kapas ian ewe nikanupwun a tongeni tou me ia. Eeri efoch nain seni ewe kapas ngeni niosun we.

 

Ifa usun an aramas angei nikanupwun? Enmei sinei ifa? Sipwe ne káé morokukkunnun manawen nikanupwun. Aewin ewe ménumuken nikanupwan a pwoputa ne nomw non inisin emén.

Nikanupwun a poputa non inisin emén.

Okukkumosu ian ekewe ni kanupwun mei ngaw acaa nomw ian.

Fansoun ewe niknuppun a watteno, iwe raa tongeni sokun. Ekkei sokun ra fitauu pinchem we fansoun ka pincho. Iei wewen an pinchémw we a efeiengawa tongeni esemweni ekkoch aramas pokiten nikanuppún.

Pwise a asamwaau kich.

Okukkumosu ekkewe kapas kukkungeni nikanuppwun:
moor
émmék
samwaaw
metek

Ekkewe nikanu ppwun non inisin emón. Ewe inenapen nikanuppwún a okunnutiw. Iei ewe aramas a feino pinché. Ewe sokun a fitau ewe pinche (pwise). Ekkewe sokun ra féúkukkun sise tongeni kuna. Ekkei sokun ra mmen efeiengaw.

Nikanuppwun ra fitaau pinche.

Okukkumosu ekkewe mwurineen anen óppwonu pwise.

Ekkewe sokun non pwise mei fokkun kúkkún, sise tongeni kuna. Nge ika sia nengeni far kinasen anapano iwe sia tongeni kúna. Napenseni mei fokkun chommong ekkei esin sokun. Sousafei fan chommong ra nengeni pinchéon aramas fan kinassen anapano ar kutta sokunun nikanu pwún.

Ei kinassen anapomo ra awateno ekkewe sokun.

Maketiw ewe kapas microscope tan ewe nios.
Maketiw ewe kapas mi pwúng.
Ewe Microscope a tongeni __________.
ékúkkúnú
enninga
áwátteno
eniengawa

Chommong noong a tongeni numutattar pecher ren chok ekis pwise. Murin ekkewe noong ra asfetan. Ian ra assino ian? Ir ra sani assito won enen aramas mwéngé.

Attapwa Ewe Noong

Eri fengeni ekkewe nampa kopwe kuna ian ewe noong a feino ia.
Ewe noong mi nimengaw?
    ú    apw
Ewe ik a nimengaw iei?
    ú    apw

Sokunnun nikanupwun ra tongeni pachono won poumw sisap tongeni kuna. Ra men fokkun kukkun ra tongeni nomw non ukkun péúch. Nupwen sia mwéngé ewe nimengaw non ukkun póúch a tongeni esemweni kich. A murino om kopwe a mwocha pwan nimeti ukkun poumw. En mei tongeni kuna nimeng awen fan ukkun poumw.

Paw Mi Nimoch

sokunnun nikanupwun	uuk mittam nimengawu u uk mi mwoch nimeninioch
sokunnun nikanupwun	paw mi nimeoch paw mi nimengaw

Erii efoch nain ngeni ian ewe sokun e napengeni nomw ia.

Ekkewe sokun non pwise ra tongeni pacheta won póúch me pwan won noong. Sia tongeni oromano ekkewe so kun ach mwánnino. Nupuen ka oromi ekkewe kukkun sokun seni pinchoon emon, ekkewe sokun repwe no ommók. Ekkei sokun repwe ómmók pwan winiiti watten nikanupwun.

Sokunnun Nikanupwun Ra Ommok Non Nuukach

Makketiw ewe kapas mi pwung:

Sokunnun Nikanu pwun raa fokkun kúkkún sise tongeni ___________ iir.
rongorong
neni
kuna

Kich mi pwan tongeni ochei ekkewe sokunnun nikanupwun ika pouch raa fokkun ___________.
nimengaw
kitinnupw
nimenimóóch

Kukkun sokunnun nikanupwun raa watteno winiiti watten ___________.
chuko
nikanupwun
pwáápwáá

Iei uruwon kúnnun manawen nikanupwun. Nepoputan, ewe inenapen nikanupwun raa sokun. Ewe sokun a fitaau ere pinchó. Ewe noong a uwei ewe numwun pinchó me ewe sokun seni ewe pincho ngeni ewe mwéngé. Nupwen emon a ani ewe mwéngé iwe ewe sokun a tongeni tonong non inisin. Ika a pwan nimenqaw paemw me non úkkúmw iwe ewe sokun a pwan tongeni etinong non inkum fansoun om mwéngé nge kose tónú poumw.

Uruwon Kunnun Manawen Nikanupwun

Erii efoch nain ngeni ian ewe kapasatam a pwung ngeni ian.

Mwéngé sokunnun nikanupwun
Inenapen me sokunn nikanupwun
Paw mi nimengaw
Noong mi nimengaw

Mei namuot sipwe epeti seni kich noong. Ew anen eppeti noong sipwe ááeá pincho mi murinno. Met pincho mi murinno? Ew pinchó mi murino ewe mi ese tongeni toonong noong non. Pwan ewe mi fokkun nimóóch iteitan fansoun meinisin.

Ewe Pinche Ese Efeiengaw

________________      ________________

Makkeeta ekkewe kapas ian a pwung ngeni nenian.

efeiengaw        ese efeiengaw

Ew echchipwórun anen eppeti sokunnun nikanupwun seni aramas arr resapw samwaw ren, kopwe tumwunu ewe pincho epwe ireno fan pwun. Ekkewe noong raa tongeni sootá ika soori ewe pinchó ika ese ireireno fan pwun. Iwe ekkewe sokun raa pachetá won pecheer kewe mi mótóróún. Iwe irr raa tongeni esemweni kich.

Tumwunuw om we faamini

Okukkumosu ewe i mi pwaaraano an tongei chon an faamini me an mochen pwe chon an faamini resapw urusamwaw.

Ire-óchchú pinchéémw we fansoun meinisin. Kosap tongeni mwúút ngeni noong repwe soori pinchéémw we. Emon mei fokkun pwipwiéch pwan tumwunu chon an faamini me pwin ika a reeno pinchéén. Án ewe at we faamini ese wor aar pinché. I epwe feino pinché rein ewe fetin, nge ewe at a fokkun sine ireeno pincheean. Ewin epwe chupeii ew pwaang. Murin a pincheenong non ewe pwaang non ewe pwun. Murin a ireeóchuwono ewe pwise non ewe pwaang.

Chupeii Ew Pwaang

Okukkumosu ekkewe mettoch atewe a tongeni ááeá ne ireeno ewe pwise.

Sia pwan tongeni néwnéw nikanupwun esap seni chók noong pwe pwan seni ekkoch pwopun. Eu iká kose tónú poumw wesin om pinché. A tongeni chommongono ekkewe nikanupwun non inisum ika kose tónúochu poum wesin om pincho. TÓNÚ POUMW MURIN OM PINCHÓ FANSOUN MEINISIN.

Ia Uwa Tonu Pei Ian

Chungani ew nios niossun ian kopwe tongeni tónú nu ian poumw murin om pinché.

Ekkewe noong raa sootá won anach mwenge raa tongeni ngeni kich nikanupwun me ekkoch sokkun samwaw. Sisap fokkun mwut ngeni noong repwe soori anach mwenge. Ika ewe mwéngé a weo me kuk ika ipwét iwe kepwe pwénufichiieno. TUMUNU NOONG SENI ONOM MWÉNGÉ.

Ópwonu Ewe Mwéngé

 

pochokkun

samwaw

 

pochokkun        samwaw   pochokkun        samwaw

Okukkumosu ewe kapas mi pwung.

Mei éoch ach sipwe mwéngé ewe mwéngé noong mei fen piin soori? Apw eseeóch. Noong raa tongeni uwow sokunnan nikanupwun won météréúnen pecheer. Iwe ekkewe sokun ráá tongeni mwechuno won ewe mwéngé. Iwe en kaa tongeni samwaw ren.

Noong Sia Tongeni Samwaw Ren

Erii ewe nusen X won ewe nios epwe tongeni samwaw ren nikanupwun.

Ewe noong a tongeni soori ewe pincho ese ireireno. Mwurin ewe noong asoori ewe mwéngé, ewe kap pwan awomw me poumw.

Iwe kaa tongeni oromano ekkewe sokun. Kosapw tongeni kuna pwe ka oromano ekkewe sokun. Iwe nupwen kaa oromano ekkewe sokun iwe a wor nikanupwan non nuukomw.

Mi Efeiengaw Om Kopwe Oromaano Sokun

Okukkumosu ewe kapas ewe noong a tongeni soota won iwe a ngeni kich nikanupwun.

mwéngé
kap
mwuttunaw
aaw

Foori Ew Chunnumein Noong

Foori óchchú om we chunnumein noong. Onnomwu ikewe ie a chommong noong ie. Nikitano non úkúúkún ew wik. Makkei iteiten noong mi tupw mwirin ew wik.
chunnumein noong: _______________.

Pwata sipwe ténu péúch mwen mwéngé?

Mei murinné sipwe ténú pouch mwen mwéngé pun site pwan ani ekkewe sokunnun nikanupwan ika nimengaw péúch. Péúch mei tongeni nimengaw ika mwo raa ningen nimeóch. Sipwe fokkun nimééchúw inisich ren tóónu péúch iteiten mwen fansoun mwéngé.

Kunokun Mwéngé

Makkei ewe kapasatam won ewe nain ian a pwung an epwe nomw ia. Akkoumw Tenu Poumw

Mei éúchea sipwe ténu péúch mwirin ach pinché me mwen ach mwéngé.

Pwata sipwe sinei ika pwe a niméoch péúch?

Kopwe áeá soop ne ténú poumw. Túmwúnú kopwe ténu me ruwofoch poumw. Murin ka tini poumw. Ika pwe ese pwonnen niméch pwan ténu sefááni. Chechchemi pwe ekkewe sokun raa fokkun kukkun sise tongeni kuna.

Nimééchu Poumw

Okukkumosu ú ika apw ika mi éch ika mi ngaw.

Sia pwan tongeni angei nikanupwan seni ekkewe mi nimengaw péúúr. Fan ekkoch chiechiach kewe rese ténú péúúr mwirin aar pinché. Wewen sokunnun nikanu pwun raa tongeni nomw won péúúr. Ika chiechiach we a ngeni kich woch mwéngé sipwe ani iwe sia pwan tongeni ani ekkewe sokun. Ina mine mii fokkun éúchchea ngeni meinisin sipwe ténú peúch mwirin ach pinché.

Epwe ne wor ew ach ekkeemiis. Sipwe ne katon ika iéén epwe tongeni ténuéchu péúún. Sia mochen ténú péúúch pwún úkkún péuch epwe nimééch pwan unusen péúúch epwe nimééch epwe pwan pwonen nimééch. Iteiten ráán mwen mwéngéén neanowas poputa seni non eu wik sipwe ne poputa ne ténú péúúch. Sipwe ne nennengeni ion a nimééch péún. Ika pwe ion a nimééch péún iwe a angei efow fúú. Ika pwe ion ese nimééch péún iwe epwe okukkumosu ewe niossan maas mi attong. Achocho ngeni ekkewe nimeféw fúú.

Kaéó Ngeni Om Kopwe Ténú Péúmw

Okukkumosu ewe fúú ika a nimééch poumw. Erii ewe mesen X won ewe maas ika ese nimééch poumw.

Ika pwe a téseni emon nikanupwun iwe wewen pwe mu chommong nikanupwun non inisin. Sia tongeni semwen ren nikanupwun. Únú mi safeen nikanupwun raa tongeni nieno ekkewe nikanupwun non inisum. Ereni inomw we epwe uweikeno non ewe piooing ika pwe ka néúnéú nikanupwun.

Únumi Safeen Nikanupwun

Chungani niosumw om ka no piooing.

Sia opwut nikanupwun. Sisap chiwen mwút ngeniir repwe áeá inisich. Sia tongeni súseni nikanupwun ika sia fiti áeán ekkei énnuk a makketiw fan.

Anen Tummunu Nimééch