original
story by Patsy Lavne
retold by Rioichy Johnny
illustrated by Donald L. Buchholz
Preparation for reading:
Teacher:
1. Ewe sense epwe ekis pworaus ngeni ekkewe chóón sukuun iká meet
sókkun wiis rekan saani repwe ááni iká ra watte.
2. Makkeetá ekkewe kapas iká sókkun wiis ekkewe
semiriit raa apasa wóón ewe pinakpot.
3. Apasa eew me eew ekkewe kapas pwe ekkewe
semiriit repwe sineei ngiingiin iká weewen.
4. Úreni ekkewe chóón sukuun repwe néúnéw ekkewe
kapas nón kapasattam.
5. Eppi ngeni ekkewe chóón sukuun ekkewe nios
#1, 2, 3, 4, reen aar repwe chék katon.
6. Eisiniir iká "Meeta aa fis nón eew
me ewe kewe nios." Emén me emén kewe chóón sukuun aa toongeni
úúta apworausa meet meefian reen ekkewe nioos.
7. Annea ngeniir ewe pworous reen aar repwe
éúsening iká mei pwúng meet kewe ra apasa reen ekkewe nioos. Iir
ra toongeni pwisin annea iká raa toongeni.
Eei pworaus pworausan únúmén semiriit; Nell,
Mark, me Jack. Non eew ráán ekkeei semiriit raa kan pworaus fengen
neefiiner.
"Ngaang úpwe emén chóón attaw," Jack
aa apasa. "Ngaang úwa saani neeset."
"Een kose toongeni kopwe emen chóón attaw,"
Nell aa apasa. "Een kesaamwo niapa emén iik."
"Ewer, ngaang mei niap." Jack aa
apasa. "Ngaang úkan fiti paapa ne nó attaw, iwe áám mei kan
fókkun niap chómmong iik."
"Pwata kaa mwochen chómmóng iik?"
Mark aa ais.
"Pwún úpwe toongeni améémé," Jack aa
apasa. "Aramas raa mwochen mwéngé iik, iwe meinisin raa pwan
saani iik. Iwe, ngaang úpwe nó attaw wóón efóch mwoota mei watte."
"Ngaang, úsapw ina," Mark aa apasa.
"Ngaang úwa mwochen úpwe emén chóón atake. Chóón atake raa
fót rais pwan pwúna. Aa pwan wor néúúr siike me chukó. Ekkóóch
chóón atake aa pwan wor néúúr óris. Ngaang úwa saani maan."
"Ewer, nge chóón atake raa chék nónnómw,"
Nell aa apasa. "Chóón atake ra chék nómw nón atake nge ngaang
úwa kan pwan mwochen nó neein teniniimw."
"Neein teniniimw aa watte pwan ekúrang."
Mark aa apasa. "Een kosapw sineei chómmóng aramas pwún aa
kón chómmóng. Ina pwopwun ngaang úwa saani áái nómw nón atake."
"Ngaang úwa pwan saani nómw nón atake,"
Jack aa apasa. "Ngaang úwa saani túútú nón pwuupwu, iká pwan
attaw nón sáát. Ngaang úwa mwochen mééni efóch pwoot, iwe úwa
emén chóón attaw. Chóón attaw aa fókkún namwot ngeni kiich."
"Aúsening." Nell aa apasa. "Paapa
emén chóón atake. Meeta chóón atake rekan fééri? Ngaang mei sineei
meet paapa ekan fééri. Ii ekan chék pwáátá me kunók nimu iteitan
neesossoor. Ii ekan nó amwéngééni ekkewe chukó me piik iteitan
kunók nimu-esópw. Mwúrin aa nó angaang nón áán we atake. Ii ekan
fót rais, pwúna, eep, pwan uuch. Fansoun ese kan pwung ráán, aa
kan nó kááp kónik me nón ewe pwuupwu pwe aa kan atúútú ngeni fetáán
kewe irá. Paapa aa men fókkun angaang weires. Ii ekan méúr iteitan
kunók wanú neepwin. Ngaang úwa sineei pwe chóón atake ra men fókkun
angaang weires."
"Ewer, mei pwúng," Mark aa apasa.
"Chóón atake raa angaang weires nge mei namwot. Aramas raa
aúchááni mwéngé. Ngaang úwa mwochen úpwe emén chóón atake.
"Iwe, ngaang úsapw," Nell aa apasa.
"Ngaang úwa mwochen úpwe emén tókter. Tókter raa anisi mei
semwmwen, iwe ngaang úwa mwochen ánisi aramas."
"Nengngin rese toongeni tókter."
Mark aa kapas nge takir.
"Meet pwopwun?" Nell aa eis.
"Nengngin rese mwó sineei óóch mettóóch,
ina pwopwun," Jack aa apasa. "Een kose sineei wiisan
tókter. Meeta tókter rekan fééri?"
"Ngaang mei sineei meinisin," Nell
aa apasa. "Tókter rekan affewú chúú. Mark e kup chúún péún,
iwe ewe tókter aa afféwú. Tókter raa kan pwan awúnú mei semwmwen
safi pwe repwe péchékkún. Iir raa kan pwan wotaini kinas pwan
anisi semiriit. Iei usun aan tókter angaang?"
Mark aa apasa, "Iká pwe kopwe emén tókter,
kopwe nó fiti sukuun nón fansun nangattam. Iir repwe achóóchó
káé aar nesen."
"Ngaang mei toongeni achóóchó ne káé áái
nesen," Nell aa apasa. "Ngaang úwa mwochen nó sukuun."
"Nengngin rese toongeni repwe tókter pwún
iir raa fen ééch repwe chóón angaang neeimw. Kose mwochen kopwe
emén chóón angaang neeimw? Jack aa apasa.
"Ewer, ngaang mei mwochen," Nell aa
apasa. "Nge, úwa pwan mwochen úpwe emén tókter. Ngaang mei
toongeni emén tokter pwan emén chóón angaang neeimw."
"O, aapw, kose toongeni. Een kose toongeni
kopwe fééri ruu mettóóch," Jack aa enini ngeni.
"Ewer, ngaang mei toongeni," Nell aa
apasa. "Mark mei toongeni epwe emén chóón atake pwan emén
saam. Een ka pwan toongeni kopwe emén chóón atake pwan emón saam.
Iwe, ngaang úwa pwan toongeni úpwe emén tókter pwan emén iin."
Activity #1: Discussion
Purpose: Reen aan ewe sense epwe sineei iká
ekkewe chóón sukuun mei weeweti ewe pworaus. Eei epwe pwan anisiir
ne pworaus fengen neefiner.
Procedures:
1. Sense epwe eis ekkeei kapas eis fáán.
2. Chóón sukuun repwe pénúweni.
Kapas eis:
1. Meet chóón atake ekan fééri? Chóón attaw?
2. Meet wiisan tókter?
3. Meeta we Jack aa saani? Mark?
4. Meeta Nell aa mwochen?
5. Meeta namwotan chóón atake?
6. Tókter rekan nó sukuun nón fansoun
nangngattam. Meet pwópwun?
7. Meet pwópwun ewe saam ekan nó kááp
kónik fáán ekkóóch me nón ewe pwuupwu?
8. Ifa usun Mark, aa saani neein teniniimw? Pwata?
9. Meet pwópwun Mark me Jack raa erá pwe
Nell ese toongeni epwe emén tóókeche?
10. Meet sókkun nengngin Nell?
Activity #2: Drawing and Role Play
Purpose: Reen aan epwe pwan watteenó
aan ekkewe semiriit sineei nón peekin chúnga ika pwan mak,
are ekiek are pwisin apworausa meet kewe raa chungaani. Iir repwe
pwan pwomweni meeta ekkewe semiriit raa fééri.
Procedures:
1. Drawing
a. Ekkewe semiriit repwe en me chúngaani meet
raa mwochen repwe fééri iká ra wattetá.
b. Iir repwe makkeei iká aporausa meet kewe ra chúngaani.
2. Role Play
a. Ewe sense epwe fini únúmen semiriit repwe
Mark, Nell, me Jack.
b. Ekkewe semiriit repwe pwomweni meeta ekkewe semiriit nón eei
pworaus raa fééri ika apasa.
c. Aa ééch iká ekkewe semiriit meinisin nón ewe ruumw repwe akkasaiwin
ne fééri meeta ekkewe semiriit raa fééri.