written by: Rioichy Johnny
illustrated by: Donald Buchholz

Aa nónnómw emén chinnap naion. Eei naion aa wesewesen apwangepwangan chinnap. Ii ese chúwan toongeni fetán fein reen áán epwe kút fetán anan pwe aa chék nónnówotiw nón pwangan we eew keif. Iwe, ii aa ekiekii pwe epwe ne etipitipin fééri pwe itá má nge aa wesewesen semwmwen. Weewen nge epwe kan atupwaato ekkewe pwan ekkóóch maan.

pwe repwe etto chuuri nupwan áán semwmwen, iwe ina atun a toongeni tooriir áán epwe ocheer.

Meeta we aa ááni kókkóót mei fen pwúng ngeni.  Ii aa kan tipin kóón mesan pwangan we nge kan tipin ngúúngúún mei semwmwen. Nupwan aa kan wor chóón etto eisini iká meeta we aa fééri, iwe aa kan otupuur pwe repwe toonong nón pwangan we pwe repwe kukkunow.  Iwe, ina atun aa kan ocheer.

Iwe, nón eew ráán Fóks aa pwereto nge aa kan rongorong áán we ngúúngúún mei semwmwen.

Iwe, aa etto móótiw mesen ewe pwaang. "Naion, een mei péchékkún?" ewe Fóks aa kékké. "Ngaang úwa fókkun semwmwen mwa pwiipwi Fóks," ewe naion aa pénúweni. "Nge pwan eew aa men fókkun ópwósupwós áái eei kókkóón chék ngaang nge ese wor chienei.  Etto toonong kopwe ekis aséésé.

"Ewer, ngaang mei mwochen," Fóks aa pénúweni, "Nge eew chék ina úwa fen kúna neemóón iká chúún chóón etto chuuruk rnesemwmwan. Ina chúúr ina mei chék paras mesen pwangomw na.  Amusanó iei upwe chék nómw ikeei ie pwe úpwe apatapataaei, kinisou ngonuk."

Ewe naion ese chúwon wor meet epwe pénúweni ngeni. Ewe Fóks aa ekis kan takir, iwe aa fetán seni onowe naion.

"Kopwe mónnetá reen meet aa fen fis ngeni ekkóóch."

KONAAK ME KÁIRÚ

Aa nónnómw emén konaak nge kan fókkun sikesik ngeni chienan kewe pwan ekkóóch maan reen áán núkú pwe esapw mwo sun reen emén ne sá.

"Ngaang úsapw mwo sun reen emén neiimi ne sá," ewe konaak aa erni pwan ekkewe ekkóóch maan.  "Ngaang úse úrá mwo pwe ú sá iká ii kitir ngeni emen neeiimi."

"Oh, úse sineei iká epwe pwúng," eew méngúúgú aa apasa. Ngaang mei toongeni kitir ngonúk iká ke mwochen."

Emén káirú ewe aa kapas. Meinisin ekkewe maan raa fókkun máirú pwún raa fen sineei pwe káirú aa fókkún mang ne sá.

Ewe konaak aa fókkún takir reen ewe pworaus. "Ewer ewe kapas mei fen atakirikir," ii aa erá.

"Ennet fókkun wesewesen netipeei ena," ewe káirú aa pwan erá. Kiich sipwe wesewesen kitir."

Iwe, ekkewe ekkóóch maan raa áúraanó ewe nain, ikewe ia repwe sá me ia. Iir repwe pwápwutá ne sá me ikewe ie. Iir repwe kitiriiti efóch mangko aa nómw neesópwochikin ewe aan. Úkúúkún    toowawan ikewe ie repwe sáánó ie, ruu mwain.

"Mei fókkun ééch eei ruú mwain," ewe konaak aa erá. "Ieei sIpwe ne sá." Nupwan raa afana pwe repwe ne sá, ewe konaak aa wesewesen asáásátiw wóón ewe aan.

Ina epwe mwúrin esópw minich nge rese chúwán kúna ewe konaak pwe aa wesewesen toowawnó. Nge onewe káirú ina epwe keráán ekkóóch iaach seni ikewe ie re sá me ie.  Ewe konaak aa kan nesefáán nge ese mwo nge kúna onowe káirú.

"Úpwe ne mwo ekis kóónenó úpwe ekis annut pwe ieei ese mwo akkarap káirú, ewe konaak aa kan pwisin kapas ngeni pwisin ii nge kan takir. Ii aa pwan chék mwochen fééri meeta epwe amángngawa ngeni onowe káirú. Iwe, aa kóónenó neepeekin ewe aan nge kan tipin fééri pwe itá nge aa wesewesen annut. Iwe, mwúrin chék ese fen sineei pwe aa wesewesen annutungawnó. Pwan pwopwún pwe ewe ráán aa ekis pwichikkar.

Fetán, fetán, nupwan aa pwáátá, aa chemeni pwe iir mei kitir me emén káirú. Nupwan aa nesefáán wóón ewe aan ese chúwan kúná ewe kairu.  Nupwan aa nenó mwán wóón ewe áán, aa kúna pwe káirú aa árápákkan epwe ne toori ewe neeni repwe kitititi.

Ina atun ewe konaak aa wesewesen soosoon ngeni ne amwúchchú áán pariki. Nge ese chúwan wor namotan pwún aa mang. Nupwan aan toori ewe mangko re kitiriti nge ewe káirú aa fen akkásésé fáán ewe mangko.

"Mang me túmwúnééch aa ééch seni mwittir me túmwúnúngngaw."

EWE KONAAK ME NGENUNGENUN WE

Aa nónnómw emén konaak itan Papi me néún we masta nón imweer we. Nón eew rààn ewe konaak aa fókkún máirú pwe áápw keráán iwe áán néún we masta aa ngeni efóch chúú nge mei chúwan wor fituk wóón pwe ocheei. Ewe konaak aa kúú ewe chúú nón awan nge fókkun túmwunu fichi aan ete turutiw nupwan aa pwerenó wóón ewe aan.

Nupwan aa pwereno wóón ewe aan nge aa pwer wóón eew piris. Iwe nupwan aan netiw nón ewe kónik fáán ewe piris, aa fókkun máirú pwe aa kúná pwan emén konaak. Ewe konaak nón ewe kónik aa wor pwan efóch chúú nón awan. Tittipan Papi pwe ewe chúú nón awan ewe konaak nón ewe kónik aa watte seni ewe nón awan ikà ochóón we chúú.

Iwe, nupwan áán ewe konaak pwúchéértiw nón ewe kónik pwe ità epwe pwan mweteri ewe chúú nón awan ewe konaak nón ewe kónik nge aa fen turutiw ocháán we chúú nón awan. Iwe aa pwan kúná pwe ewe chúú nón awan ewe konaak nón ewe kónik aa pwan túrúwú.

Nón ewe atun Papi aa fókkun soong pwe aa netiw aa kúna ngénúngénún ewe nón ewe kónik. Ii ese fókkun weeweeti ewe napanap. Nge meeta chék aa sineei áán epwe ne niwiniti imwan we nge aa turunó ocháán we chúú.

"Tipemmóng niei sopwóngngaw."

EWE CHÉK EKAN SÓKKÚN KOON

Eew pwúpwúnú aa nónnómw mei wor emén néúúr chék. Ewe mwáán emén chóón atake. Nón eew ráán ewe mwáán aa fókkún máirú pwe nupwan aa nó katon fasen néún we chék nge aa kúna eew sókun mei koon. Enúwan mei ón nge mei chow.

Ii aa ekiekii pwe emén aa chék atupwu. Nge mwúrin aa wesewesen sineei ééchú pwe ewe sókkún wesewesen eféú koon.

Iwe, ewe mwáán aa nikesessáánó reen pwúnúwan we pwe aa nó pwááringeni. Iwe aa pwan erá pwe ewe sókún koon sokunnun néúúr we chék. Iir ra fókkun pwaapwa.

Masetá pwan nón ewe eew ráán ra pwan kúna pwan eew sókún koon me nón fasan néúúr we chék. Pwan etto pwan ewe eew ráán pwan iwe chék usun. Iteitan ráán aa chék iwe usun néúúr we chék.

Fetán, fetán, ewe mwáán aa pwópwútá áán we tipemóng. Ii aa ekiekii, "Meet pwópwun úpwe chúwan witiwit.  Iká úfán nii nei eei chék iwe ia angeei meinisin eei koon nón nuukan ina epwe fen mwittir."

Iwe, ewe mwáán aa ni néún we chék nge ese mwó kúna eféú sókún koon nón nuukan.  Néún we chék aa pe.
"Emén aa kon tipemmóng epwe sópwóngngaw neesopwónoon.

RÚWÉMÉN CHIECHI ME EWE PWEES

Rúwémén mwáán chiechi raa pwepwpwerenó wóón efóch aan. Mwúrin chék emén me neeiir aa kaúúnó pwe aa kúna eew pwees. Ewe pwees áán emen nge aa tur seni.

"Katon meet úwa kúná." Ii aa apasa. "Eei mettóóch mei chóu.  Áái núkú mei ur reen mwooni."

Ii aa fókkun pochcheei ne suoki "Mwa meet reen áái eei feiééch." Ii aa apasa nupwan aa kúna pwe ewe pwees mei ur reen koon.

"Kopwe erá pwe kiich me rúwémén sa
fókkun feiééch," chienan we aa erá. "Esapw kiich chiechi ne fetán? Chiechi repwe ààià fengen meet feiééchúúr iká pwan feiengngaweer."

"Aapw, ese pwúng." ewe emén aa erá. "Ngaang úwa kúna iwe ngáang chék úpwe ááni."

Ese mwo mang nge raa rong eew kékké, "Keúúno, chóón sooná. Iwe, raa nesefáán. Eew mwichan aramas raa sáto mwiriir. Iir meinisin mei uwóóu wichiwich nón péúúr.

Ekkewe rúwémén raa fókkun pwechetiw me wóón meseer reen aar we niwókkús.

"Kiich sipwe ne nuus iká pwe ra kúna eei pwees reech." ewe emén aa angeei ewe pwees aa apasa.  "Ina repwe ekiekii pwe sá soonááni eei pwees."

Nge chienan we ese mwo pwan mefi niwókkus.  Iwe, aa apasa, "Kosapw erá pwe een chék kopwe pisekini meet ka kúna. Iwe, ieei kopwe ne erá pwe een chék ka nuus nge esapw pwan ngaang."

"Iká pwe kese mwechen fangngeni ekkóóch sopwééchúmw, kete ekiyekiiy pwe repwe pwan fituk nón ómw sópwóngngaw."

RUWEMEN CHIECHI ME EMEN PEAR

Rúwémén chiechi raa pwepwperenó neein ewe petewen.  Mwúrin chék raa rongorong ooch chopwuchopw me neein ewe petewen nge mei chék arapakkan ngeniir.

"Meeta we," ennet emén Pear ewe emén aa akkoomw aa kékké. Nón ewe atun ese mwo ekiekii ooch pwe aa chék ekiekii aan túmwúnú inisin. Iwe, aa mwetetá wóón panen efóch irá pwe aa op.

Nge ewe emén ese mwo wor aan fansoun aan epwe kútta ia epwe op ia. Iwe aa chék kóneno wóón ewe pwún nge chappenó nge epeisenó. Ii aa tipin fééri pwe itá aa wesewesen pe. Ii aa kan rongorong pwe Pear ese kan ocheei aramas mei pe.

Ewe Pear aa etto netiw wóón, iwe aa ekiekii pwe aa wesewesen pe. Iwe, aa feinseni pwe aa pwan pwerenó neein ewe petewen.

Iwe, aa pwáátá. Pwan chienan we aa pwan téétiw me wóón ewe irá.

"Ewe Pear usun nge e chék echchikinong ooch mettóóch nón seningómw," chienan we aa kapas nge takir. "Meeta we aa erenuk?"

"E chék erá pwe úpwe finiééch chieneei ne kukkunou," ewe emén aa apasa. "Ié aa súúseni chienan mei nisiin."

"Chiechiomw aa ngaw iká a súúsenuk fansoun ka nómw nón fitikuuku."

EWE CHOON AMEEME AISKEEKI ME AAN WE PWEKIT

Aa nónnómw emén nengngin itan Sally. Áán eei nengngin angaang ekan amééme fetán aiskeeki nón áán we eew pwekit. Nón eew ráan eei nengngin aa etinó nón ewe neenien iasai pwe epwe nó pwan améémé ekkewe aiskeeki aa uweei nón aan we pwekit.  Nupwan áán fetán wóón ewe aan nge kan auwomonga ewe pwekit wóón mékúran nge kan ekkekiek.

Ii aa kan anchaangeei nón mékúran pwe are aa peióóf, epwe nó mééni emén chukó nie feefin. Ewe chukó ina epwe sókun ina epwe rúwe sókunun. Iwe ngaang úsapw amééme nó ekkewe sókun. Úpwe witi epwe amerip ekkewe sókun, iwe ia fóóneni ekkewe nisiopw aar repwe watte.

Iká raa watte, iwe ina fansoun úpwe améémé na.  Iwe niwinin úpwe mééni eché áái kótupw pwan eew áái repen pwún úpwe úfeúf nón ewe chuunap.  Ina chóówe énúwén repwe kúnaai fáán iwe ra fókkun saanieei. Ngaang úpwe fókkun fééri núweei fáán meseer nge úsapw mwo nengeni emén.

Iwe, nupwan aan we feffetán nó wóón ewe aan nge anchaang, nge aa pwan kon sénúk napanapan ne fetán. Ii aa kan pwomweni iká epwe ifa usun núwan fáán úfan we kótup iká aa úféúf.  Iwe mwúrin chék turutiw ewe pwekitin aiskeeki parasenó ese nónnómw mwo ekis.

"Kosapw anneani noumw chukó iká ekkewe sókun resan mwo ammék."

EWE MEI MAAICHAAN MWOONI

Aa nónnómw emén mwáán mei fókkun mááicha wóón néún mwooni. Ii ese mwo nge mwochen annussanó eféw kapa ngeni ooch rnettóóch. Ii aa chék mwochen epwe kan kakkaton néún mwooni iteiten ráán nón péún.

Iwe mwúrin, ewe mwáán aa pwan amééméénó pisekin meinisin, iwe aa siiwini néún mwooni meinisin ngeni koon. Ii aa niwókkus iká emén e soonááni, iwe aa ekiekii pwe epwe ne nó isóni ekis. Ii aa nó tuuwetá neepeekin áán we atake pwe aa nó ireenó néún we tuken koon.

Iteitan ráán aa kan nó tuuwetá néún we tuken koon reen aan epwe chék katon iwe aa pwan ireenó.

Iwe, nón eew sossooran aa pwan etinó reen ewe neeni aa ireei ie néún we koon, nge aa fen tuutá pwe emén aa soonááni. Meinisin néún kewe koon ese chúwan nómw pwe emén aa soonááni.

Iwe, aa fókkun pwúpwpwúchéér nge apasa pwe emen aa soonááni néún we koon. Aramasan ewe neeni ra kiito pwe raa etto katon iká meeta we aa fis ngeni ewe mwáán. Iwe, emén ekkewe aramas aa apasa, "Ina nikiten óómw isóni, isóni, wéúmw kose néúni, ina emén aa fen néúni. Eféw faaw aa chék weewe ngeni aúcheaan koon iká ese wor néúnénún."

"Mwooni ese woor aúcheáán iká ese wor néúnéún."

EWE KÁIRÚ ME EWE KÁTTU

Raa nónnómw emén káirú me néún kewe únúmén kúkkún pan eew pwuupwu. Nón eew ráán néún kewe ra ereni ineer we, "Maama nge áám waa kúna emén soope mei fókkun watte. Nénnéén ina epwe tekiaan eew chuuk nge mei wor fénún wóón mékúran, wor ukún pwan wor kún éútún pecheen mei tam."

"Ina epwe ewe káttú," ewe inanap aa erá. "Ii mei tam nge ese pwan kon nien tam senieei. Witiwit oupwe katon."

EWE KATTU ME EWE NAKKICH

Nón eew ráán emen káttu aa resin kútfetán anan nge ese mwo kúna óóch. Neekúnión aa pwereto fáán eew achaw nge aa kúna emén nakkich aa kan nónnómw neepékún ewe achaw. Ewe nakkich mei kúna ewe káttu nge ese mwo pwan afááni áán epwe niweti. Ii aa sineei pwe ewe káttú ese toongeni epwe tootá wóón ewe achaw ewe aa men anúkú ngngaw are sónóngngaw.

Ewe káttu aa wesewesen pe reen áán we echik, iwe aa kan ekiekii: "Ieei úpwe ne michiietiw enaan nakkiich pwe úpwe ááni mwéngén neekunión." Iwe, aa kan fókkun fééraanó neúwan reen meet epwe apasa.

"Pwiipwi nakkich, pwiipwi nakkich'." ii aa kékké. "Iká pwe ngaang een úsapw nómw ikana ie. Ikena ie mei afeiengngaw. Ina kopwe turutiw ka feiengngaw. Meeta kopwe fééri iká ka turutiw nge aa kup efóch pecheemw? Pwata kose téétiw ikeei sipwe nónnómw. Ikeei ie úwa mémmóót ia aa chómóng mwéngé. Úwa ekiekii pwe ieei eei neeni aa nampa eew chómmóng mwéngé me wóón eei fénú."

Ewe nakkich aa watte aa pwan énúkúnúk neetipan aan esapw tupwukkái reen sóssót. Ii aa sineei pwe ewe káttu aa chék atupwu pwe epwe ocheei. Iwe, aa nennetiw me neepeekin ewe achaw aa apasa, "Kinisou chapwúúr, pwiipwi. Een ka fókkun kirekirééch pwe ka mwochen túmwúnúúweei.  Een ka pwan mwochen niffang ngenieei anómw mwéngé. Nge eew chék ka men fókkun sineenap reen óómw kopwe atúpwuei. Ngaang mei sineei pwe esapw aai mwéngéén neekunión ena ka kapas usun pwe pwisin óómw. Kinisou nge kan amwusóónó....

"Kopwe ekiek akkoomw me mwan óómw kopwe etiwa áán emén kékké."

EWE OSUKOSUK ÁÁN NAKKICH

Raa nónnómw eew mwichen nakkich nge resin ekiekii iká meet epwe úkútiw áár we eew osukosuk. Ka sineei meet? Áar we osukosuk reen áán káttu we niiretiw chók iteiten ráán.

Nón eew ráán raa afisi áár mwiich fengen meinisin.  Pwópwún me weeween áár we mwiich reen aar repwe ekiek fengen iká meet sókkun napanap repwe fééri pwe epwe úkútiw ewe sókkun napanap. Nón ewe mwiich aa chómmóng sókkopatin memmeef emén me emén aa apasaatá. Nge ese wor eew aa wesewesen mwúrinné.

Iwe, emén chék kúkkún me neeiir aa úútá apasa, "Ngaang úwa sineei meet sipwe féérngeni ewe Káttu.  Sipwe riietá eew peen fáánúwan ewe Káttu pwe nupwan áán epwe kan feitto, iwe sa rong nechen ewe peen iwe sa súúnó.

Iir meinisin raa wesewesen episipis pwe raa saani ewe eew memeef. Iir ra pwan ereni ewe pwe pwata chék ese apasa meefian we me nóómw. Iwe, eew ekiek mei wesewesen ééch raapw keráán sineei.

Ewe chóón nemeni mwiich aa apasa, "Ieei eew ekiek ééch ngaang úwa wesewesen tipe-eew ngeni. Nge eew chék úwa mwochen sineei iká ié aa toongeni epwe no riietá ewe peen fáánúwan ewe Káttu."

Iwe, Meinisin ra chék fanefaneno pwún ese woor aa toongeni.

"Ese wor namwotan kapas iká ese wor féfféér."

EWE PINNEKUN EMWUCH

Nón eew fansoun raa nónnomw emén saam me fémén néún énúwén. Ewe saam aa men fókkun tongeei iká aúchááni néún kewe nge iir raa men fókkun núkúmmach ngeni. Iteitan fansoun raa chék fiffiu. Ese mwó wor óóch mettóóch ewe saam epwe apasa nge repwe aúsening ngeni.

"Meet sókkun napanap úpwe fééri pwe neei keei repwe meefi pwe ekkeei napanap raa feffeeri mei wesewesen ngaw?" ewe saam aa kan ekkekiekii.

Nón eew ráán aa kéériir meinisin, iwe aa ngeniir eew pinékún émwúch.

"Ié neeiimi neei, aa toongeni kupi eei pinékún émwúch?" Ii aa eisiniir.

Iir meinisin raa sótuni, iwe ese mwo wor emén aa toongeni.

Iwe, ewe saam aa epichi ewe pinékun émwúch, aa ngeni emén me emén efóch. "Oupwe sótuni iká ié aa toongeni," ii aa pwan apasa.

Iir meinisin raa toongeni kupi ekkewe fóchún émwúch.

"Neei," ewe saam aa apasa, "emén me emén epwe anáámén wóón pwisin aan mwochen aa apwangapwang. Ii epwe mecheres áán epwe feiengngaw usun chék ekkeei fóchun irá. Nge iká pwe aa wor tipe-eew are toongfengen neefiinemi, áámi oupwe péchékkún usun ewe eew piné kún émwúch.

"Iká pwe aa wor tipe-eew aa wor péchékkún."

ASEPWAAN ME AKKAR

Nón eew ráán Asepwáán me Akkar raa ániini iká ié aa wesewesen péchékkún. Asepwáán aa apasa, "Ngaang úwa meefi pwe ngaang wesewesen nampa eew péchékkún wóón fénúfaan. Ngaang úwa toongeni aturaatiw chéén irá." Akkar aa takiri Asepwáán. "Ngaang úse tipe-eew ngeni óómw na kapas. Ngaang uwa núúkú pwe ngaang wesewesen nampa eew péchékkún wóón fénúfaan. "Akkar aa apasa.

"Nge pwata nge ieei sipwe ne sótuni iká ié aa pwúng reen." Asepwáán aa apasa.

Fansoun áár we akkánini nge ra kúna emén mwáán aa feittó wóón ewe aan.

"Ngaang úwa sineei eew napanap reen áách sipwe sótuni iká ié aa wesewesen péchékkún," Akkar aa apasa. "Nengeni enaan mwáán aa feitto wóón enaan aan?" Ieei sipwe ne akkuf iká ié epwe toongeni pwiniti seni úfan naan mwáán na skeit. Ieei een akkoomw kopwe sótuni."

Iwe, Akkar aa operi neepeekin ewe kuchu nge asepwáán aa pwópwútááni ne usi ewe mwáán. Nupwan aan Asepwáán we keis me ekis péchékúnnó áán epwe pwiniti seni úfan ewe mwáán, toori aa wesewesen amwúchchú parikiin, ewe mwáán aa fen iwe áán kémwéchúnnúk úfan we áán ete ássiseni.

Mwurin chék Asepwáán aa apasa, "Ieei úwa fangetá. Ieei een kopwe ne sótuni sipwe kúna." Akkar aa takir, iwe aa emweseni neepeekin ewe kuchu. Iwe, aa pwopwutá ne tinteiew wóón ewe mwáán. Mwúrin fitu kunók, ewe mwáán aa pwópwútááni meefi pwichikkar. Akkar aa iew áán we ekis me ekis ngeni parikin pwichikkaran. Fansoun áán Akkar aa wesewesen amwúchchú ngeni parikin pwichikkaran, ina atun ewe mwáán ese chúwan tawe reen aan we monoon. Iwe, mwúrin, chék ewe mwáán aa pwinitaanó úfan we sekit. Iwe, Asepwáán aa kuf péchékkúnan reen Akaar.

"Apweteete aa ééch seni apéchékkún."